به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ روز جمعه نشست مجازی کمیسیون مشترک برجام با حضور عباس عراقچی و نمایندگان کشورهای عضو برجام به میزبانی معاونت سیاسی اتحادیه اروپا برگزار شد.[1] از ابتدا گمانه زنی ها از تلاش در جهت شکستن بن بست ایجاد شده برای آمریکایی ها خبر میداد. طرف های مختلف برجامی نیز هدف این نشست را تلاش برای اجرای کامل برجام و نزدیک ساختن دیدگاه آمریکا و ایران اعلام می کردند. این در حالی است که اساسا ایران تنها طرفی بود که به طور کامل و حتی فراتر از برجام عمل کرده بود و اکنون با تدبیر رهبر انقلاب و مجلس شورای اسلامی آمریکا را برای اجرای تعهدات تحت فشار گذاشته بود. لذا چنین نشستی اساسا در چنین موقعیتی فارغ از هر نتیجه ای معنی اش تلاش برای خارج ساختن آمریکا از این بن بست بود.
نیاز اضطراری غرب به آغاز دور جدید گفتگو ها با ایران
پس از نشست، کارشناسان نگرانی خود را از آغاز راهی فرسایشی و باتلاق دوباره و چرخه ای باطل برای ایران ابراز کردند. آقای عراقچی و برخی دیگر از مسئولان سیاست خارجی، پس از این واکنش ها هرگونه مذاکره مستقیم و غیر مستقیم با آمریکا را رد کرد.[2] اما این واکنش دیری نپایید و با حضور رییس سازمان انرژی اتمی، آقای صالحی، در یکی از شبکه های اجتماعی، مهر تاییدی بر هشدارهای کارشناسان و جدی بودن این نگرانی ها زده شد. اقای صالحی در این گفتگوی مجازی خبر از شکسته شدن بن بست مذاکرات و وارد شدن به گفتگوهای فنی و کارشناسی داد. رییس سازمان انرژی اتمی به علاوه اعلام کرد که بحث "اول تو اول تو" در حال دور زده شدن است.[3] این درحالی است که بحث "اول تو" همان شرط ایران است که می بایست اول آمریکایی ها به طور کامل به تعهدات خود بازگردند تا ایران گام های برجامی خود را برگرداند. دور زده شدن این موقعیت در حقیقت همان دور زدن فرصتی است که ایران برای فشار بر آمریکا ایجاد کرده و به عبارت دیگر در راستای تلاش غرب برای خارج ساختن آمریکایی ها از زیر این فشار است. این همان چیزی است که اروپایی ها و آمریکا از آن استقبال کرده و برای تحقق آن دست به هر کاری می زنند تا ایران را به دور جدیدی از گفتگوها بکشانند.علاوه بر خروج از فشار برجامی و خارج ساختن توپ از زمین آمریکا، غربی ها به شدت در مسایل منطقه ای به ویژه خروج از باتلاق جنگ یمن نیز به آغاز گفتگو با تهران و توافق جدید احتمالی نیز دارند.
خطای تکراری دولت؛ منافع سیاسی ، خلاف مصالح ملی
در چنین شرایطی روند اتخاذ شده توسط دولت نشان گر این است که تیم مذاکره کننده با همان تجربه قبلی که به دلایل انتخاباتی حاضر به توافق به هر قیمتی بود، اکنون نیز با همان دلایل سیاسی و انتخاباتی و باهدف کشاندن گفتمان انتخابات به سمت دوقطبی کاذب مذاکره-مقاومت ، تلاش خود را برای آغاز گفتگوها با آمریکایی ها (ولو با اسم گفتگو های فنی و در سطح کارشناسی) آغاز کرده است. البته این اقدام ابتکار تیم مذاکره نبوده و ماههاست تلاش برای خروج از شرایط کنونی و ایجاد فضای مانور برای آمریکایی ها از سوی گروه های مختلف نفوذ دنبال می شود و اقدام گام به گام و بازگشت تدریجی آمریکا به برجام و نهایتا ایجاد فضای گفتگو با آمریکایی ها ولو ظاهرا در سطح کارشناسی و فنی از آخرین توصیه ها و راهکارهای گروه های مختلف فشار همچون گروه بحران و فعالان سیاسی رسانه ای دو تابعیتی و معلوم الحال بوده است.[4]
با این وصف، اگرچه به طور رسمی آغاز فرآیند بازگشت تدریجی به برجام و آغاز مذاکره مجدد با آمریکا از سوی دستگاه دیپلماسی کشور رد میشود اما در فضای غیر رسمی همواره دست اندر کاران سیاست خارجه کشور دقیقا بر همین سیاست صحه می گذارند. سخنان رییس سازمان انرژی اتمی در فضای مجازی و تاکید بر شکست بن بست اولیه مبنی بر اینکه چه کسی آغاز کننده مذاکرات باشد،[5] از این قبیل است. در فضای رسانه ای غرب نیز خبر ها موید این است که جلسه اخیر کمیسیون مشترک برجام و در ادامه نشست آتی وین در راستای اجرای این سیاست از سوی طرف های مختلف برجامی از جمله آمریکا وایران است. به عنوان مثال خبرگزاری یورونیوز مدعی شد که ایران و آمریکا روز جمعه بر سر آغاز مذاکرات غیر مستقیم برای بازگشت به برجام به توافق رسیده اند.[6]
لزوم هشیاری مجلس و نهاد های نظارتی
در چنین موقعیتی به نظر میرسد اگر نمایندگان مجلس و سایر نهادهای نظارتی و دلسوزان با قاطعیت در برابر گام های خطرناک تیم مذاکره کننده نایستند، نه تنها تهدیدات گذشته برجامی بلکه فشارهای جدیدی برای امتیاز گیری و محدودسازی توان ایران آغاز خواهد شد و توازن نسبی کنونی که با تدبیر رهبری و قانون اقدام راهبری مجلس ایجاد شده، به نفع آمریکا بر هم خواهد خورد و مجددا نه تنها چیزی دست ایران را نخواهد گرفت بلکه با ظاهر سازی و رفع ظاهری برخی تحریمهای حداقلی در روی کاغذ، مجددا این طرف ایرانی است که محدودیت ها را باید بازگرداند و منافع ملی قربانی سیاسی کاری و فعالیت های انتخاباتی غربگرایان باشد.
گزارش از علی دهقانی
