به گزارش سرویس فرهنگی و اجتماعی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ یکی از جذاب ترین و پر بیننده ترین انواع فیلم در سینمای جهان، فیلم های جاسوسی و امنیتی است.
از دوران اولیه سینمای ناطق فیلم هایی مانند "سرّ عقرب" یا "شزم" و "شاهین، بلای جان جاسوسان" را به خاطر داریم و بعد از آن مجموعه فیلم ها و شخصیت هایی مانند جیمزباند (مامور ۰۰۷)، هری پالمر با بازی مایکل کین در آثار همچون "تدفین در برلین" یا "پرونده ایپکرس"، ایتن هانت ( با ایفای نقش تام کروز) در سری "ماموریت غیرممکن "، لمی کوشن (با بازی ادی کنستانتین) در فیلم هایی مانند "آلفاویل"، جیسون بورن در فیلم های مانند "هویت بورن"، "التیماتوم بورن"و ...
صدها فیلم معروف تاریخ سینما در زمره آثار جاسوسی به شمار می آیند؛ "جاسوسی که از سردسیر آمد" (مارتین ریت)، "سه روز کندور" (سیدنی پولاک)، " دونده ماراتن" (جان شله یزینگر)، "بندزن خیاط سرباز جاسوس" (توماس آلفردسون)، دو نسخه "آمریکایی آرام" (جوزف ال منکیه ویتس) در سال ۱۹۵۸ و (فیلیپ نویس) در سال ۲۰۰۲، "یادداشت های کوییلر" (مایکل اندرسون)، "اعترافات یک ذهن خطرناک" (جرج کلونی)، "چوپان خوب" (رابرت دو نیرو)، "مجموعه دروغ ها" (ریدلی اسکات)، "پل جاسوسان" (استیون اسپیلبرگ) و...
بهترین آثارشان بسیاری از معروفترین فیلمسازان تاریح سینما، ، فیلم های جاسوسی بود؛ آلفرد هیچکاک فیلم های متعددی در این نوع سینما جلوی دوربین برد، چه در دوره سینمای انگلیسی اش با آثاری همچون "بانو ناپدید می شود"، "پله سی و نهم"، "خرابکاری"، "مامور مخفی" ، "خبرنگار خارجی" و چه در دوران فیلمسازی اش در آمریکا با فیلم هایی مثل "بدنام"، نسخه دوم "مردی که زیاد می دانست"، "شمال از شمال غربی"، و "پرده پاره".
سریال های تلویزیونی بسیاری در نوع جاسوسی ساخته شدند. نسل ما به خاطر دارد که در دهه چهل و پنجاه، اغلب سریال های دیدنی تلویزیون در همین گونه بودند. مانند: "ماموریت غیر ممکن" که با نام "بالاتر از خطر" پخش می شد باشرکت پیتر گریوز و مارتین لندو و باربارا بین و ...، "من جاسوسم" که با نام "تعقیب" با شرکت پیتر کالپ و بیل کازبی نمایش داده می شد، "چشم هاوایی"، "مردی از آنکل" و ...
در یکی دو دهه اخیر نیز سریال های جاسوسی و امنیتی از پرمخاطب ترین و دنباله دارترین سریال های تلویزیونی محسوب شده اند، از همه معروفتر سریال "۲۴" درباره عملیات یک مامور امنیتی به نام "جک بائر" (با بازی کیفر ساترلند) علیه تروریست ها که ساخت و پخش آن از سال ۲۰۰۱ آغاز و تا سال ۲۰۱۷ ادامه داشت ...
یا سریال "هوم لند" درباره یک افسر عملیاتی سیا (با بازی کلر دنس) که درگیر ماجراهای یک افسر آزاد شده از دست القاعده می شد. پخش این سریال نیز از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۰ ادامه داشت، سریال NCIS درباره حضور جاسوسان نیروی تفنگداران آمریکایی در کشورهای دیگر که از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۹ پخش شد و ...اما علیرغم همه این حجم عظیم فیلم ها و سریال های جاسوسی در سینما و تلویزیون جهان، چرا جای چنین آثاری در کشور ما تقریبا خالیست؟
آن هم در کشوری که از دیرباز آماج جاسوسان و ستون پنجم دشمن بوده (جاسوسان کهنه کاری همچون آن لمبتون و پیتر رایت و دونالد ویلبر و کریستوفر وودهاوس و ریپورترها و ...) و بنا به اذعان رسانه ها و کارشناسان و حتی برخی مسئولین غربی، در یکی دو دهه اخیر و به خصوص پس از فروپاشی بلوک شوروی سابق، بیشترین حجم جاسوسی و عملیات ضد امنیتی غرب، متوجه ایران گردیده، آنچنان که اسناد و اخبار و گزارشات منتشره در رسانه های آمریکایی و اروپایی و اسراییلی خود گواه این ادعاست و طرفه آنکه بسیاری از فیلم ها و سریال های غرب به همین عملیات عظیم جاسوسی آمریکا و اسراییل و اعوان و انصارشان در ایران اختصاص پیدا کرد؛ از سریال هایی مانند "۲۴" و "هوم لند" و "NCIS" و جدیدترینش سریال اسراییلی "تهران" گرفته تا فیلم هایی همچون "آرگو" و "اورشلیم با شمارش معکوس" و "سیریانا" و "مامور عملیاتی" یوال آدلر و ... .
چرا به جز چند فیلم انگشت شمار مانند "قلاده های طلا" و "روباه" و ... اما خیل ماجراهای جاسوسی و نفوذ جاسوسان علیه ملت ایران، در این سینما سانسور می شود؟ چرا خیل عظیم شبه روشنفکر که سرنخ این سینما را در دست دارند، به این کارزار وسیع جاسوسی علیه ایران، نمی پردازند و علیرغم پتانسیل دراماتیک این موضوعات، چشم خود را به روی این واقعیات و این گونه سینما بسته اند؟ این حضرات که مدعی اند چشم جامعه هستند و مشکلات و معضلات و نابهنجاری های این جامعه را منعکس می کنند در این هجمه عظیم جاسوسی علیه سرزمین و جامعه شان، هیچ آسیب و نابهنجاری مشاهده نمی کنند؟! آیا به نظر این حضرات، اصلا چنین جاسوسی ها و نفوذهایی وجود دارد؟ آیا این عملیات جاسوسی به نفع مردم ایران است یا به ضررشان؟
آیا این جماعت شبه روشنفکر، خودش را به ندیدن و نفهمیدن زده است؟ نگاهی به تاریخ سینمای پیش از انقلاب نیز نشانگر آن است که این نوع سینما، چندان مورد توجه نبوده و به نوعی تقریبا در بایکوت قرار داشته است. البته به جز چند فیلم معدود همچون "الماس ۳۳" داریوش مهرجویی که کپی سخیف و دست چندمی از جیمزباند بود و یا فیلم "دام نامریی" ساخته فریبرز صالح درباره ماجرای جاسوسی سرلشکر مقربی و روس ها که هیچگاه به نمایش عمومی درنیامد.
اما چرا فیلم های معدودی که در سالهای اخیر، نیم نگاهی به ماجراهای جاسوسی در ایران داشته، اینقدر مورد بغض و کینه همین جماعت قرار گرفته، بازیگرانش بایکوت شدند و بقیه عوامل هم با برچسب حکومتی و سفارشی و ایدئولوژیک، منزوی گردیدند؟ اما در مقابل، امثال شان کانری، راجر مور، دانیل کریگ، پیرس برازنان، مایکل کین، لئوناردو دی کاپریو، تام کروز و کیفر ساترلند... به خاطر ایفای نقش جاسوسان CIA و MI۶ و ... و جمعی از جنایتکارترین سرویس های جاسوسی غرب، ستایش شده و نزد همین شبه روشنفکران تا حد قدیس، پرستش می شوند ولی امین حیایی فقط به خاطر بازی در نقش یک مامور امنیتی باید عذرخواهی کند و در نهایت بایکوت شود؟!
چرا یک سریال تلویزیونی همچون "گاندو" یا "خانه امن" (بدون توجه به ساختار آن) این جماعت را عصبانی می کند؟ پاسخ این سوالات را در ریشه های شبه روشنفکری این دیار می توان یافت و مرحوم جلال آل احمد، چه خوب این ریشه های را از خاک بیرون آورد و به نمایش گذارد و سید مرتضی آوینی چه دقیق آنها را تبار شناسی کرد. تفکر و اندیشه شبه روشنفکری ما ریشه در خاک غرب دارد و همراه جماعت فراماسون به این سرزمین وارد شد.
حضراتی که امروز خود را اخلاف میرزا ملکم خان و میرزا حسین خان سپهسالار و حسن تقی زاده و ... دانسته و به آنها افتخار هم می کنند، نمی توانند به روایت عملیات جاسوسی قبله های آمالشان و کشور های محبوبشان (که بعضا تابعیت شان را هم بدست آورده و طبق قسم نامه ای که ادا کرده اند باید تا پای جان از آنها دفاع کنند) در آثارشان بپردازند. متاسفانه سرنخ اغلب رسانه ها ی این مملکت از جمله سینما را در اختیار همین تفکر شبه روشنفکری است و از درون این تفکر و اندیشه وابسته، آثار هنری مستقل بیرون نمی آید.
یادداشتی از سعید مستغاثی-منتقد سینمایی
