به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ شورای تبیین مواضع بسیج دانشجویی کشور، در نامه ای به همتی، رئیس بانک مرکزی در خصوص سیاست های اتخاذ شده پولی دعوت کرد که در فضای دانشگاه حضور پیدا کرده و پاسخگوی سوالات و دغدغه نخبگان جامعه باشد که متن کامل آن به شرح زیر است:
جناب آقای دکتر همتی
ریاست محترم بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
سلام علیکم
در شرایطی که کشور درگیر یک نبرد تمامعیار اقتصادی است و بنا بر تأکیدات مکرر مقام معظم رهبری مدظله العالی، «ثبات پولی» و «کارآمدی نظام بانکی» بهعنوان ستونهای اصلی اقتصاد مقاومتی شناخته میشوند، انتظار میرود بانک مرکزی نهتنها نقش تنظیمگر منفعل، بلکه جایگاه راهبر فعال حکمرانی پولی کشور را ایفا نماید.
جنابعالی بارها در مواضع رسمی خود، از لزوم کنترل انتظارات تورمی، مهار خلق نقدینگی بیضابطه و بازگشت اقتدار بانک مرکزی سخن گفتهاید. لکن، بررسی تاریخ و تجربهی عملکرد مدیریتی جنابتان در میدان عمل، نشاندهنده شکافی نگرانکننده میان این گزارههای بیان شده در هر دوره از مسئولیت و واقعیتهای عملی به اجرا درآمده توسط جنابتان در ساحت اقتصاد کشور داشته است.
حال که دست قضای روزگار در کنار تلقی اشتباه دولت مبنی بر قحطی رجال جوان، پر انگیزه و کارآمد برای اداره این مسئولیت مهم شما را مجدداً به صندلی بانک مرکزی برگردانده، با توجه به رسالت دانشجویی خود نسبت به پیگیری منافع اصیل نظام و مردم، لازم است در ابتدای مسیر، ضمن طرح مقدمات، با طرح پرسشهای کارشناسانه زیر، برنامه عملیاتی جنابعالی برای به سامان بخشیدن بانک مرکزی را استحضار یابیم؛ چرا که دوران مدیریت بر مبنای آزمون و خطا به سر آمده و کشور نیازمند اتخاذ تصمیمات عالمانه و قابل اجرا در جهت منافع مردم است.
دیالکتیک ثبات ارزی: از مدیریت واکنشی تا الزام به ترسیم نقشه راه ساختاری برای بازار ارز
آقای دکتر همتی؛
در سالهای گذشته با وجود تأکید مکرر رئسای ادوار مختلف، بر مدیریت علمی بازار ارز، تاکنون نقشه راه جامع، زمانبندیشده و دارای شاخصهای ارزیابی مشخص برای کنترل نوسانات ارزی در افق کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت بهصورت عمومی ارائه نگردیده است. سیاستگذاری فاقد نقشه راه، عملاً به واکنشهای به ظاهر موفق، اما مقطعی در کوتاه مدت و نتایج پرهزینه برای اقتصاد کشور در بلندمدت منجر شده است. به عبارتی عدم شفافیت در منطق تخصیص منابع ارزی، نهتنها موجب اخلال در تولید و تجارت مولد شده، بلکه بستری برای بروز رانت، بیانضباطی و انحراف منابع محدود کشور به سمت اهداف غیرمنظبق با اولویتهای اساسی کشور فراهم آورده است. این در حالی است که انتظار میرود بانک مرکزی با کمک سایر دستگاههای ذیصلاح در تصمیمگیریهای ارزی کشور، اقدام به طراحی یک نقشه جامع ارزی مبتنی بر الزامات ساختاری اقتصاد ایران نماید.
فرسایش سرمایه اجتماعی پول ملی
گسترش ترازنامه بانکها، رشد افسارگسیخته نقدینگی و تداوم رفتارهای پرریسک در برخی بانکهای خصوصی، نشان میدهد ابزارهای نظارتی بانک مرکزی یا بهطور کامل بهکار گرفته نمیشوند یا فاقد اثرگذاری ساختاری لازماند.
جنابعالی بارها بر نقش «اعتماد» در کنترل تورم تأکید کردهاید. اما اعتماد عمومی نه با وعده، بلکه با پاسخگویی، شفافیت و برخورد قاطع با تخلفات ساختاری بازسازی میشود. تداوم سیاستهایی که هزینه ناکارآمدی آن مستقیماً به جامعه منتقل میشود، سرمایه اجتماعی نظام پولی را بهشدت تضعیف کرده است. بدیهی است که سیاستگذاری پولی و اعتباری زمانی کارآمد خواهد بود که مبتنی بر تأمین منافع عامه و تحقق سیاستهای کلان حاکمیتی باشد، نه صرفاً در خدمت منافع شبکه بانکی خاص. استمرار روندهای ناکارآمد قبلی، مستقیماً ثبات نظامات پولی و به تبع آن اعتماد عمومی را هدف قرار داده است.
انحراف اعتبارات: تأمین نیازهای اصیل مردم در برابر اولویتهای سود محور شبکه بانکی
آقای دکتر
در شرایطی که تأمین مسکن، معیشت خانوارها و فراهم آوردن مقدمات لازم برای ازدواج جوانان به بحران جدی بدل شده است، نظام بانکی همچنان درگیر بنگاهداری و فعالیتهای غیرمولد خود است. برای مثال، در یک مورد، انفعال در کنشهای تنظیمگرایانه بانک مرکزی در موضوعاتی، چون وام ازدواج و فرزندآوری ـ که نقشی اساسی در تحقق سیاست حیاتی جوانی جمعیت دارد ـ عملاً به افزایش صفهای انتظار در سالهای گذشته منجر شده است. انتظار میرود بانک مرکزی با اعمال سیاستهای الزامآور، مسیر اعتبارات را به سمت پاسخ به نیازهای واقعی مردم و تقویت ساختار تولید در کشور هدایت نماید.
اقتصاد تحریمی و انفعال ژئوپلیتیک پولی
از طرفی دیگر در شرایطی که کشور تحت شدیدترین تحریمهای ظالمانه قرار گرفته است، عدم فعالسازی مؤثر کانالهای پرداخت رسمی با کشورهای همسو و شرکای تجاری، فشار مضاعفی بر تجارت خارجی و اقتصاد ملی وارد کرده است. این حوزه، مستلزم برنامهریزی فعال و نه صرفاً واکنش به محدودیتهاست.
عدم اتخاذ سیاستهای درست با قید فوریت، کشور را با مسائل و بحرانهای بسیاری در مسیر تحقق پیشرفت روبهرو خواهد کرد.
شش پرسش راهبردی
با توجه به موارد فوق، پرسشهای اساسی و روشنی مطرح است که انتظار میرود جنابعالی بهصورت شفاف به آنها پاسخ دهید. پرسشهایی که بیپاسخ ماندنشان، بهمراتب پرهزینهتر از پاسخ دادن به آنهاست:
۱. برنامه عملیاتی جنابعالی برای مدیریت بازار ارز در افق کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت چیست و این برنامه بر چه شاخصهای قابل ارزیابی و زمانبندی مشخصی استوار است؟
۲. آیا بانک مرکزی در دوره مسئولیت جنابعالی، نقشه جامع و هدفمند تخصیص ارز متناسب با الزامات ساختاری اقتصاد کشور و اولویتهای واقعی تولید و معیشت طراحی و به مرحله اجرا خواهد آورد؟ یا در بر روی همان پاشنه قبلی خواهد چرخید؟!
۳. برنامه صریح و شفاف بانک مرکزی برای مقابله ساختاری با خلق نقدینگی بیضابطه در شبکه بانکی، بهویژه در بانکهای خصوصی و مؤسسات مالی، چیست؟!
۴. آیا احیای حکمرانی پول ملی و بازسازی اعتماد عمومی به سیاستگذار پولی در دستور کار قرار دارد، یا استمرار سیاستهای پرهزینه گذشته همچنان مبنای عمل بانک مرکزی است؟
۵. برنامه دقیق بانک مرکزی در هدایت اعتبارات به سمت تأمین نیازهای اساسی خانوادهها، از جمله مسکن، ازدواج و فرزندآوری چیست و چه ابزارها و سیاستهای عملیاتی و الزامآوری برای جلوگیری از انحراف منابع بانکی در نظر گرفته شده است؟
۶. برنامه عملیاتی و هدفمند بانک مرکزی در پیگیری پیمانهای پولی دوجانبه و احیای کانالهای رسمی پرداخت با کشورهای شریک تجاری و همسو چیست و چرا این حوزه همچنان در وضعیت انفعال قرار دارد؟
در پایان تأکید میکنیم که این نامه از موضع دلسوزانه نوشته شده است و هدف اعلام حمایت جنبش دانشجویی از اتخاذ سیاستهای درست و در جهت منافع مردم است؛ لکن تذکری است مبنی بر اینکه بدنه دانشجویی با جدیت مقابل سیاستهای اشتباه احتمالیِ اتخاذ شده توسط جنابتان خواهد ایستاد و تا استیفای کامل حقوق مردم ساکت نخواهد نشست. چراکه اصلاح نظام بانکی و بازگشت اقتدار بانک مرکزی، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی فوری برای حفظ ثبات اقتصادی و تحقق منافع ملی است.
همچنین دانشگاه به عنوان اصلیترین پایگاه برای پرداختن به مسائل اساسی کشور، کانون تعمق و مطالبهگری محسوب میشود؛ لذا بسیج دانشجویی، با تکیه بر رسالت ذاتی خود، رسماً از جنابعالی دعوت به عمل میآورد تا با حضور در فضای دانشگاه و پاسخگویی مستدل، عملیاتی و کارشناسانه به سوالات مطرح شده، دغدغه بدنه نخبگانی جامعه را رفع کرده و همراهی بدنه دانشجویی را در ادامه مسیر با خود داشته باشید.
والسلام علی من التبع الهدی
