به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ نفیسه سادات موسوی پژوهشگر: در تاریخ نظامی ایالات متحده، بسیاری از جنگها با این تصور آغاز شدهاند که کوتاه، کنترلپذیر و محدود خواهند بود؛ اما تجربه افغانستان و عراق نشان داد که جنگهای خاورمیانه اغلب مسیر متفاوتی طی میکنند. درگیریهایی که قرار بود سریع پایان یابند، به جنگهای فرسایشی تبدیل شدند و هزینههایی چند تریلیون دلاری بر اقتصاد و توان نظامی آمریکا تحمیل کردند. اکنون برخی تحلیلگران امنیتی معتقدند اگر جنگ میان ایران با آمریکا و اسرائیل به یک درگیری طولانی تبدیل شود، واشنگتن ممکن است با همان معادله آشنا روبهرو شود: جنگی که ادامه آن بیش از آغازش هزینه دارد.
تجربه تاریخی: جنگهایی که کوتاه نماندند
مطالعات مراکز پژوهشی آمریکایی نشان میدهد که جنگهای قرن بیستویکم برای آمریکا بسیار پرهزینهتر از برآوردهای اولیه بودهاند.
بر اساس گزارش پروژه پژوهشی Costs of War در دانشگاه براون، مجموع هزینههای مستقیم و غیرمستقیم جنگهای آمریکا پس از سال ۲۰۰۱ از ۸ تریلیون دلار فراتر رفته است. این هزینهها شامل عملیات نظامی، نگهداری نیروها، بازسازی تجهیزات، هزینههای درمانی سربازان و بدهیهای ناشی از جنگ بوده است.
تجربه عراق و افغانستان نشان داد که حتی جنگهایی با برتری نظامی آشکار نیز میتوانند به سرعت به درگیریهای طولانی و فرسایشی تبدیل شوند؛ درگیریهایی که فشار زیادی بر اقتصاد و ارتش آمریکا وارد میکنند.
زیرساختهای نظامی آمریکا در منطقه؛ شبکهای پرهزینه
ایالات متحده در خاورمیانه شبکه گستردهای از پایگاههای نظامی ایجاد کرده است که ستون فقرات حضور نظامی این کشور در منطقه محسوب میشوند. پایگاه العدید در قطر، ناوگان پنجم در بحرین، پایگاههای کویت، امارات و عراق بخشی از این شبکه هستند.
مطالعات مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) نشان میدهد که نگهداری و حفاظت از این زیرساختها هزینه عملیاتی بسیار بالایی دارد. در شرایط درگیری مستقیم، این پایگاهها به اهداف بالقوه تبدیل میشوند و حفاظت از آنها نیازمند استقرار سامانههای دفاعی و نیروهای بیشتر است.
با آسیب دیدن این تأسیسات، هزینه بازسازی و تقویت آنها میتواند بسیار سنگین باشد. سامانههای دفاع موشکی، رادارهای پیشرفته و تجهیزات فرماندهی که در این پایگاهها مستقر هستند، از پیچیدهترین و گرانترین تجهیزات نظامی جهان به شمار میروند و آسیبی که به مجموع این ها وارد شده بسیار پرهزینه است.
فرسایش توان نظامی
یکی از پیامدهای جنگهای طولانی، فرسایش تدریجی توان نظامی است. گزارشهای RAND Corporation نشان میدهد استقرار طولانیمدت نیروها در مناطق جنگی باعث افزایش هزینه نگهداری تجهیزات و فشار بر نیروی انسانی میشود.
در جنگهای عراق و افغانستان، ارتش آمریکا با مشکلاتی مانند فرسودگی تجهیزات، افزایش هزینه تعمیرات و کاهش آمادگی رزمی برخی واحدها مواجه شد.
اگر جنگ در خاورمیانه طولانی شود، واشنگتن ممکن است ناچار شود بخش بزرگی از توان نظامی خود را در منطقه حفظ کند؛ اقدامی که میتواند منابع نظامی مورد نیاز برای رقابت با قدرتهایی مانند چین را محدود کند.
هزینههای ژئوپلیتیکی؛ جنگی که تمرکز راهبردی را تغییر میدهد
در سالهای اخیر، استراتژی امنیت ملی آمریکا تمرکز اصلی خود را بر رقابت با قدرتهای بزرگ—بهویژه چین—قرار داده است. اما درگیری طولانی در خاورمیانه میتواند این تمرکز راهبردی را مختل کند.
برخی تحلیلگران مؤسسه بروکینگز معتقدند درگیری گسترده در منطقه میتواند واشنگتن را دوباره در چرخه مداخلات خاورمیانه گرفتار کند؛ چرخهای که در دو دهه گذشته بخش بزرگی از منابع نظامی و سیاسی آمریکا را مصرف کرده است.
از این منظر، جنگ طولانی با ایران تنها یک بحران منطقهای نیست؛ بلکه میتواند پیامدهای گستردهای برای راهبرد جهانی آمریکا داشته باشد.
بازار انرژی و اقتصاد جهانی
یکی دیگر از پیامدهای مهم چنین درگیریای، اثر آن بر بازار انرژی است. منطقه خلیج فارس یکی از مهمترین مراکز تولید و صادرات نفت در جهان است و هرگونه درگیری گسترده میتواند قیمت انرژی را افزایش دهد.
افزایش شدید قیمت نفت معمولاً به موجی از تورم جهانی منجر میشود. حتی اقتصاد آمریکا نیز از چنین شوکهایی مصون نیست. در دهههای گذشته، جهش قیمت نفت بارها باعث فشار تورمی در اقتصاد آمریکا شده است.
به همین دلیل برخی اقتصاددانان هشدار میدهند که جنگ طولانی در خاورمیانه میتواند پیامدهای اقتصادی قابل توجهی برای واشنگتن داشته باشد.
فشار افکار عمومی
جنگهای طولانی معمولاً در داخل آمریکا نیز با چالشهای سیاسی مواجه میشوند. تجربه جنگ عراق نشان داد که با افزایش تلفات و هزینهها، حمایت افکار عمومی از جنگ کاهش مییابد.
در چنین شرایطی، دولت آمریکا ممکن است با فشار سیاسی برای پایان دادن به درگیری روبهرو شود. این فشار میتواند بر تصمیمگیریهای راهبردی واشنگتن تأثیر بگذارد.
معادله دشوار یک جنگ فرسایشی
در نهایت، طولانی شدن جنگ میان ایران با آمریکا و اسرائیل میتواند معادلهای پیچیده برای واشنگتن ایجاد کند. هزینههای مالی، فشار بر توان نظامی، خطر اختلال در بازار انرژی و چالشهای سیاسی داخلی همگی عواملی هستند که مدیریت چنین جنگی را دشوار میکنند.
تجربههای تاریخی نشان داده است که جنگهای فرسایشی اغلب برای قدرتهای بزرگ نیز بسیار پرهزینه هستند.
نتیجه؛ جنگی که میتواند معادلات را تغییر دهد
درگیری میان ایران با آمریکا و اسرائیل اگر به یک جنگ کوتاه و محدود باقی نماند و به درگیری طولانی تبدیل شود، ممکن است به یکی از مهمترین آزمونهای راهبردی برای واشنگتن تبدیل شود.
در چنین سناریویی، پرسش اصلی دیگر فقط پیروزی نظامی نیست؛ بلکه این است که آیا آمریکا میتواند هزینههای یک جنگ طولانی در خاورمیانه را تحمل کند یا نه.
