به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ به نقل از پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، طرح سازماندهی و مستندسازی اطلاعات نزدیک به ۴۰ هزار پایاننامه و رساله ایرانیان خارج از کشور در پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) به پایان رسید.
بر اساس دادههای استخراجشده از این پروژه، پایاننامههای ایرانیان خارج از کشور از سال ۱۹۲۰ میلادی (۱۲۹۹ خورشیدی) تاکنون در این آرشیو سازماندهی شدهاند. روند رشد این پایاننامهها نشان میدهد که تا دهه ۱۹۶۰ میلادی تعداد پایاننامههای ثبتشده بسیار محدود بوده، اما از دهه ۱۹۸۰ به بعد روند صعودی قابلتوجهی آغاز شده و در دهه ۲۰۱۰ به اوج خود رسیده است. بیشترین تعداد پایاننامههای ثبتشده در یک سال، مربوط به سال ۲۰۱۵ میلادی با بیش از ۲۵۰۰ عنوان است.
پایاننامههای ایرانیان خارج از کشور در کدام کشورها بیشترین فراوانی را دارند؟
بر اساس نمودارهای استخراجشده، کشورهای انگلستان (۶۲۸۵ پایاننامه)، مالزی (۵۲۷۲ پایاننامه) و هند (۳۶۲۱ پایاننامه) بیشترین تعداد پایاننامههای ایرانیان خارج از کشور را به خود اختصاص دادهاند. پس از این کشورها، ایالات متحده آمریکا(۳۳۰۱)، فرانسه(۳۳۳۵)، آلمان(۳۱۴۷)، کانادا (۲۰۲۵)، ترکیه(۱۴۴۳)، استرالیا(۱۳۵۷) و ایتالیا (۸۷۲) در رتبههای بعدی قرار دارند. همچنین کشورهای سوئد(۷۷۳)، اتریش (۶۲۰)، ژاپن (۴۹۶) و هلند (۴۹۶) از دیگر مقاصد علمی ایرانیان بودهاند.
۲۰ دانشگاه برتر مقصد ایرانیان
در میان دانشگاههای پذیرنده ایرانیان، Universiti Teknologi Malaysia (UTM) با ۱۵۳۶ پایاننامه در صدر قرار دارد. پس از آن، Universiti Putra Malaysia با ۱۳۹۵ پایاننامه، University of Pune با ۶۴۵ پایاننامه، University of Malaya با ۵۳۸ پایاننامه و University of Mysore با ۵۱۶ پایاننامه در رتبههای بعدی قرار دارند. سایر دانشگاههای برتر شامل Eastern Mediterranean University با ۴۶۲ پایاننامه، Multimedia University با ۴۵۲ پایاننامه، Universiti Kebangsaan Malaysia با ۳۷۹، Technische Universität Berlin با ۳۴۹ پایاننامه، University of Birmingham با ۳۲۵ پایاننامه، Universiti Sains Malaysia با ۲۶۲ پایاننامه، Osmania University با ۲۶۱ پایاننامه، University of Manchester با ۲۳۵ پایاننامه، McGill University با ۲۱۸ پایاننامه، Politecnico di Milano با ۲۱۴ پایاننامه، Technische Universität Wien با ۱۸۶ پایاننامه، University of Surrey با ۱۶۹ پایاننامه، Université de Paris با ۱۶۶ پایاننامه، Ankara Üniversitesi با ۱۵۹ پایاننامه وPanjab University با ۱۵۷ پایاننامه هستند.
تفکیک پایاننامهها بر اساس مقطع تحصیلی
بر اساس دادههای این پروژه، ۲۱,۱۸۸ پایاننامه (۵۴.۴ درصد) مربوط به مقطع دکتری (PhD) و ۱۷,۷۱۹ پایاننامه (۴۵.۵ درصد) مربوط به مقطع کارشناسی ارشد است. تنها ۶۲ پایاننامه در مقطع کارشناسی و ۳ پایاننامه در مقطع کاردانی در این آرشیو ثبت شده است. این توزیع نشاندهنده تمرکز بالای ایرانیان خارج از کشور بر تحصیلات تکمیلی است.
زبان پایاننامهها
انگلیسی، فرانسوی و آلمانی بیشترین زبان نگارش پایاننامههاست.
حوزههای علمی و کلیدواژههای پرتکرار
در میان حوزههای علمی، مهندسی (۱۹۶۱ پایاننامه)، مهندسی عمران (۱۳۸۲)، مدیریت بازرگانی (۱۲۵۱)، مهندسی مکانیک (۱۲۹۶)، علوم کامپیوتر (۸۵۴)، مهندسی برق (۸۳۱) و معماری (۷۹۸) بیشترین فراوانی را دارند. پس از این حوزهها، شیمی (۶۲۴)، اقتصاد (۵۴۶)، فیزیک (۵۴۶)، مهندسی شیمی (۵۲۴)، آموزش (۵۰۹) و ریاضیات (۴۶۹) قرار دارند.
همچنین پرتکرارترین کلیدواژههای پایاننامههای ایرانیان خارج از کشور به ترتیب ایران (۶۴۰ بار)، مالزی (۱۹۷ بار)، بهینهسازی (۱۴۶ بار)، شبیهسازی (۸۵ بار)، مهندسی عمران (۷۰ بار)، مهندسی مکانیک (۶۶ بار)، رضایت مشتری (۶۴ بار)، پایداری (۶۳ بار)، تحلیل اجزای محدود (۶۳ بار) و جیآیاس (۵۹ بار) هستند. پس از این کلیدواژهها، فناوری اطلاعات (۵۵)، ملاحظات مکانیکی (۵۵)، تهران (۵۴)، روش اجزای محدود(۴۹)، مدلسازی (۴۸)، سنجش از دور ((۴۸)، هند (۴۸)، عملکرد (۴۷)، آموزش (۴۶) و معماری (۴۶) در رتبههای بعدی قرار دارند.
استادان راهنمای برتر
در میان استادان راهنمای پایاننامههای ایرانیان خارج از کشور نیز نامهایی دیده میشود که بیشترین تعداد پایاننامه را راهنمایی کردهاند. این دادهها میتواند برای شناسایی شبکههای علمی و همکاریهای بینالمللی مورد استفاده قرار گیرد.
اهمیت این پروژه
سازماندهی اطلاعات نزدیک به ۴۰ هزار پایاننامه ایرانیان خارج از کشور، گامی مهم در جهت حفظ میراث علمی کشور محسوب میشود. این آرشیو ملی، امکان جستوجو، بازیابی و استناد به پایاننامههای ایرانیان مقیم خارج را برای پژوهشگران، سیاستگذاران و دانشجویان فراهم میکند. همچنین این دادهها میتواند برای تحلیل روند مهاجرت علمی، شناسایی حوزههای پرطرفدار و برنامهریزی برای جذب نخبگان مورد استفاده قرار گیرد.
ایرانداک به عنوان متولی اصلی مدیریت اطلاعات علمی کشور، بزرگترین آرشیو ملی پایاننامهها و رسالههای ایران را در اختیار دارد و تاکنون بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار پایاننامه، رساله و پیشنهاده در سامانه ملی ثبت، سازماندهی شده است.
