به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ علی خضریان، نماینده تهران، در گفت‌وگو با نوبنیاد، با اشاره به ابهامات واگذاری سهام شرکت سپهر کیش ایرانیان به گروه بهمن، گفت: نحوه قیمت‌گذاری این معامله محل سؤال است و مستنداتی که بتواند مبنای دقیق تعیین قیمت هر سهم سپهر کیش ایرانیان را مشخص کند، ارائه نشده است. مشخص نیست قیمت پایه ۸۷ هزار و ۲ ریال برای هر سهم بر چه مبنایی تعیین شده است. وی افزود: مزایده این معامله در آذرماه ۱۴۰۴ برگزار و نتیجه آن در بهمن‌ماه همان سال اعلام شد. یکی از شروط مزایده این بود که خریدار باید حداکثر ظرف یک ماه وجه معامله را پرداخت کند. با این حال، اکنون در آبان ۱۴۰۵ قرارداد آن امضا و در سامانه کدال ثبت شده است؛ یعنی با وجود تورم و رشد قیمت سهام در این مدت، بهمن‌موتور با همان قیمت پایه مزایده آذرماه ۱۴۰۴ و تنها با یک ریال بیشتر، سهام را خریداری کرده است.
این نماینده مجلس تأکید کرد: برای درک این موضوع نیازی به مراجعه به اقتصاددان نیست؛ هر فرد منصفی می‌تواند تشخیص دهد که نمی‌توان سهمی را که قیمت آن برای خرید در آبان ۱۴۰۴ تعیین شده، در آبان ۱۴۰۵ نیز با همان قیمت معامله کرد. خضریان با اشاره به اینکه سپهر کیش ایرانیان متعلق به تعاونی خاص کارکنان ایران‌خودرو است، بیان کرد: این سهام متعلق به کارکنان، بازنشستگان و مجموعه تعاونی خاص کارکنان ایران‌خودرو است. در واقع، حق کارگران را با نرخ پایین معامله می‌کنند و این قطعاً ظلم مضاعف است.
سلطه کروز بر سپهر کیش ایرانیان
وی ادامه داد: نکته جالب دیگر درباره خود سهام شرکت سپهر کیش ایرانیان این است که ۳۵ درصد آن متعلق به کارکنان و تعاونی خاص کارکنان ایران‌خودرو بوده، اما بهمن‌موتور فقط ۲۰ درصد آن را خریداری کرده است. سهامداران عمده این شرکت عبارت‌اند از: کروز با ۳۱.۷۵ درصد، تعاونی خاص کارکنان ایران‌خودرو با 35 درصد، نگار نصر با ۳۰ درصد، آزمین‌خودرو با ۲ درصد و سایر سهامداران با ۰.۵ درصد. در چنین شرایطی، هدف این است که کروز از مسیر گروه بهمن‌موتور، سهم مدیریتی سپهر کیش ایرانیان را به دست بیاورد. عضو کمیسیون اصل نود مجلس تصریح کرد: کروز ۳۱.۷۵ درصد سهام سپهر کیش را در اختیار دارد و سهامدار عمده بهمن‌موتور نیز کروز است. این قطعه‌ساز با نام بهمن‌موتور وارد معامله شده تا ۲۰ درصد سهام سپهر کیش را خریداری کند. اگر این معامله نهایی و قطعی شود، ۵۱.۷۵ درصد سپهر کیش ایرانیان به کروز و زیرمجموعه آن، یعنی بهمن‌موتور، خواهد رسید و در نتیجه، کنترل مدیریتی شرکت را به دست می‌گیرد.
خضریان گفت: سپهر کیش به دلیل اینکه وابسته به ایران‌خودرو محسوب می‌شد، بر اساس قانون فاقد حق رأی در مجمع ایران‌خودرو بود، اما وقتی سهامدار آن تغییر کند و این شرکت به کروز و بهمن‌موتور برسد و سهم آن‌ها در مجموع از ۵۰ درصد بیشتر شود، این شرکت می‌تواند در مجمع ایران‌خودرو حق رأی پیدا کند؛ زیرا دیگر وابسته به ایران‌خودرو محسوب نمی‌شود. آیا در قیمت‌گذاری این معامله، آثار تغییر وضعیت این شرکت در نظر گرفته شده است یا خیر؟ وی افزود: از این منظر باید دوباره قیمت‌گذاری صورت بگیرد؛ زیرا این سهام در مدیریت ایران‌خودرو نقش پیدا می‌کند. در حال حاضر، قیمت آن به‌عنوان سهام وابسته تعیین شده، اما وقتی وضعیتش تغییر کند و به یک شرکت تودلی تبدیل شود، ارزش سهام آن نیز افزایش پیدا می‌کند و دوباره حق رأی خواهد داشت. در آن صورت، کروز با در اختیار داشتن ۵۱.۷۵ درصد سهام سپهر کیش ایرانیان، بر ۱۰ درصد سهام ایران‌خودرو حاکم می‌شود.
این نماینده مجلس با بیان اینکه سپهر کیش ایرانیان مالک ۱۰.۳۲ درصد سهام ایران‌خودرو است، اظهار کرد: با این معامله، نفوذ مدیریتی کروز از مسیر بهمن‌موتور در ایران‌خودرو بیشتر می‌شود. کروز در حال حاضر از طریق خودش و شرکت‌های سرمایه‌گذاری گنجینه ایرانیان، بهمن‌سازه و اعتبارآفرین، در هیئت‌مدیره ایران‌خودرو حضور دارد و با این شرایط، احتمال دارد سهم و جایگاه مدیریتی آن افزایش پیدا کند و در نهایت، سیطره مدیریتی در ایران‌خودرو تغییر کند.
چرا بهمن‌موتور سهام شرکت سهامدار ایران‌خودرو را خرید؟
خضریان با اشاره به ورود سازمان بورس به معامله سپهر کیش ایرانیان بیان کرد: سازمان بورس سؤال‌های درست و دقیقی از بهمن‌موتور مطرح کرده است؛ اینکه چرا بهمن‌موتور که مأموریت و کارکرد اصلی آن تولید خودرو است، باید سهام یک شرکت سهامدار ایران‌خودرو را که متعلق به تعاونی کارکنان ایران‌خودرو است، خریداری کند؟ آیا چنین اقدامی در مأموریت بهمن‌موتور تعریف شده است؟ وی گفت: یکی از نکات مهم، ابهام در حقوق کارکنان ایران‌خودرو است. برای این معامله حتماً باید مجمع عمومی فوق‌العاده تعاونی برگزار می‌شد، اما چنین اتفاقی نیفتاده است. ما درباره حقوق بیش از ۷۰ هزار سهامدار تعاونی صحبت می‌کنیم. در چنین موضوعی حتماً باید مجمع فوق‌العاده برگزار می‌شد و سپس درباره قیمت‌گذاری، نحوه واگذاری و سایر مسائل تصمیم‌گیری می‌کردند.
سؤال این است که چه کسانی در پشت صحنه تصمیم گرفته‌اند به جای کارکنان ایران‌خودرو، این بلوک سهام را به یک خودروساز دیگر به نام بهمن‌موتور واگذار کنند؛ مجموعه‌ای که با سهامی که اکنون در سپهر کیش دارد، مجدداً می‌تواند بر سرنوشت ایران‌خودرو و کارکنان آن حاکم شود؟ سپهر کیش ایرانیان باید درباره سرنوشت کارکنان ایران‌خودرو پاسخ دهد و توضیح دهد که چرا چنین اقدامی صورت گرفته است.
ورود دستگاه قضایی به پرونده کروز
عضو کمیسیون اصل نود مجلس با اشاره به ضرورت ورود دستگاه قضایی به این موضوع گفت: دادستان کل باید بررسی کند چرا حقوق و منافع ۷۰ هزار نفر از کارکنان و بازنشستگان تعاونی ایران‌خودرو در این معامله رعایت نشده است. خضریان در پاسخ به این پرسش که مجلس چه اقدامی برای پیگیری این موضوع انجام داده است، گفت: کمیسیون صنایع و معادن مجلس بهمن سال گذشته نامه‌ای به قوه قضاییه درباره واگذاری مدیریت ایران‌خودرو به کروز ارسال کرد، اما هنوز از بررسی این نامه در قوه قضاییه اطلاعی ندارم. اگر قرار باشد اتفاقی در این زمینه رخ دهد، ابتدا باید پرونده‌های قضایی کروز در دادگاه تعیین‌تکلیف شوند. نمی‌دانم این پرونده اکنون به کجا رسیده است. البته سخنگوی قوه قضاییه اعلام کرده بود که پرونده در حال رسیدگی است، اما تاکنون ندیده‌ام رأیی صادر شده باشد و دست‌کم از صدور رأی مطلع نشده‌ام. خضریان ادامه داد: مجمع ایران‌خودرو در بهمن ۱۴۰۳ و واگذاری مدیریت بزرگترین خودروساز کشور به کروز ابهامات زیادی داشت. کسانی که در آن روز مجوزهای قانونی را برای ثبت و برگزاری این مجمع صادر کردند از جمله آقای همتی در دولت و سازمان بورس در آن مقطع، باید پاسخگو باشند. البته دستگاه قضایی مانع این اتفاق نشد. امروز نیز مسیر اصلاح این وضعیت از طریق دستگاه قضایی و سازمان بورس می‌گذرد. مسئله دوم این است که درباره معامله سپهر کیش، بیش از هر دستگاه دیگری، قوه قضاییه امکان ورود دارد.
انحصار کروز و افزایش‌های متوالی قیمت خودرو
خضریان درباره انگیزه کروز برای در اختیار گرفتن مدیریت ایران‌خودرو گفت: وقتی مدیریت یک خودروساز در اختیار یک قطعه‌ساز و واردکننده قرار می‌گیرد، انحصار در تولید و واردات قطعه شکل می‌گیرد. بررسی پرونده‌های گذشته کروز نشان می‌دهد که این شرکت متهم به گران‌فروشی بوده و مواردی را مشاهده می‌کنید که قطعه یک‌دلاری گاهی به قیمت ۶ دلار به ایران‌خودرو فروخته شده است. با بررسی این پرونده‌ها، پشت‌صحنه ماجرا روشن‌تر می‌شود. نتیجه چنین وضعیتی را در افزایش قیمت و گران‌فروشی مشاهده خواهید کرد. وقتی در صنعت خودرو انحصار ایجاد شود و در کنار آن، انحصار قطعه‌ساز را نیز شکل می‌دهید، قطعه‌ساز به تعیین‌کننده بازار تبدیل می‌شود. در چنین شرایطی، خودرو در طول سال چند بار گران خواهد شد. اکنون نیز شنیده‌ام که ایران‌خودرو مجدداً درخواست افزایش ۵۰ درصدی قیمت خودرو را مطرح کرده است. این یعنی خودرویی مانند راناپلاس که یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان قیمت دارد، با چنین افزایشی به قیمت ۲.۵ میلیارد تومان می‌رسد؛ خودرویی که خودروساز از آن به‌عنوان خودروی اقتصادی نام می‌برد، در حالی که مردم راهی جز خرید آن ندارند.
