به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ روز گذشته حسن روحانی از کاهش تعدات ایران طبق مواد موجود در برجام خبر داد. روحانی در نشست دولت بازه هایی 60 روزه را مشخص کرد که در هر گام در صورت محقق نشدن خواسته های ایران در هر شصت روز از طریق ایران اقداماتی جهت کاهش تعدات برجامی ایران انجام می شود. در اولین مرحله ایران دست از فروش مازاد ذخایر اورانیوم غنی سازی شده و آب سنگین اراک بر می دارد و در صورتی که اروپایی ها به پای میز مذاکره نیامده و حاضر به اجرای تعداتشان نشوند پس از گذشت این شصت روز ایران سطح غنی سازی خود را افزایش داده و از طرفی دیگر به فکر بازسازی راکتور آب سنگین اراک هم خواهد بود.
اقدامات دیر هنگام دولت
حسن روحانی پس از یک سال از خروج آمریکا از برجام حاضر شد تا نسبت به عملکرد غرب در برجام واکنش نشان دهد. واکنشی که در نهایت ممکن است دولت را به این واقعیت رسانده باشد که چیزی از برررجام باقی نمانده است. برجامی که نتایج آن نه در دوران اوباما و نه در دوران ترامپ برای ایران سودی نداشت. هر چند ترامپ عملا از برجام خارج شد و فرقی میان جسم و روح برجام قائل نیود. دولت اوباما نیز از همان ابتدا با کارشکنی در ورود شرکت های تجاری به ایران و اقدامات بانکی عملا مانع از اجرای برجام می شد. اگر به یاد داشته باشید چه دولت روحانی و چه دولت اوباما معتقد بودند طرفین روح برجام را رعایت نکرده اند.
ایران پس از آنکه به تعهدات خود عمل کرده بود منتظر اقدامات عملی آمریکا برای بازگشت آمریکا و باز شدن راه معاملات بانکی شد اما آمریکا اعلام کرد که ایران به روح برجام پایبند نبوده است! روح برجام از منظر دولت اوباما حضور ایران در سوریه و حفظ تسلیحات موشکی بود، به همین خاطر بود که از مذاکراتی در مورد بقیه مسائل صحبت به میان آورده می شد و ناظران آن را برجام های 2 و 3 و ... تلقی می کردند.
هر چند برجام تعهدات هسته ای برای ایران داشت اما طرف غربی به دنبال امتیاز گیری بیشتر از ایران موضوعات دیگر را نیز به عنوان روح برجام تلقی می کرد تا از این طریق بتواند هزینه های بیشتری را برای ایران به وجود بیاورد. این در حالی بود که ایران تنها خواستار پایبندی طرفین به متن صریح برجام بود. تعهدات آمریکا و غرب در زمینه بر طرف شدن مشکلات بانکی، تحریم های نفتی و ... که در برجام آمده بود اما با کار شکنی آمریکا به ثمر ننشست و ایران هم معتقد بود که آمریکا روح برجام را خدشه دار کرده است.
روح برجام هر چه بود هیچ وقت نتواست برای ایران در کالبد جسمی ظهور کند. در دوران اوباما و ترامپ هر کدام مشکلاتی را برای برجام آفریدند ولی دولت روحانی حاضر به واکنش در برابر عملکرد غرب نبود. شاید مهمترین واکنش های ظریف را بتوان به همان واکنش های توئیتری وی دانست که همواره از غرب در خواست می کرد تا نسبت به تعهدات خود صادق باشند.
ماندن یا رفتن از برجام
آنچه کاهش تعهدات ایران در برجام پس از یک سال نشان می دهد عدم واکنش به موقع است. عملا مسئولان دیپلماسی با پالس هایی از جمله "حفظ برجام بدون آمریکا"، "اجرای تعهدات بدون حضور امریکا" و ... طی این یک سال نه تنها واکنش مناسبی برای رفتار آمریکا از خود نشان ندادند بلکه این تضمین را برای امریکا فراهم آوردند که آمریکا می تواند بدون اجرای تعهدات خود از برجام خارج شده و تحریم های خود را علیه ایران عملی سازد اما ایران در مقابل هیچ کاری نخواهد کرد و این موضوع یعنی آمریکا بدون هزینه می تواند اقدامات خود را انجام دهد و این موضوع برای ترامپ که همیشه به فکر سود و ضرر در کارهاست بسیار اهمیت دارد.
در نهایت دولت روحانی هر چند دیر اما دیروز به این نقطه رسید که باید اقداماتی عملی و فارغ از توئیتر و ... در برابر بدعهدی های غربی ها نشان بدهد. بازی که غرب در این سال ها با ایران انجام داده است حفظ برجام و در عینم حال حفظ فشار ها بوده است. این که دولت در گام اول خود حاضر به خروج دولت از برجام نشده شاید مورد انتقاد افراد زیادی قرار بگیرد اما حال که مشخصا نه جسمی برای برجام باقی مانده است و نه روح آن چرا ما نیز از همین فرصت برای استفاده از برجام نکنیم.
ایران در عین حال می تواند همچنان که غرب سعی دارد از برجام برای حفظ فشارهای سیاسی بر ایران آن را حفظ کند ولی در عرصه عمل خلاف ان را انجام دهد، ایران هم می تواند برجام را به صورت اسمی حفظ کند تا از این طریق مانع از فشارهای سیاسی به خود شود اما در نهایت با اقدامات متقابل تعدی نسبت به برجام برای خود لحاظ نکند.
این روش اما نیاز به تغییر در نگاه دولتی ها دارد، آنچه باید در مسئولین به صورت واقعی رخ دهد برخورد با واقعیت هاست، این که دولت با تاخیری یک ساله واقعیت خروج آمریکا از برجام را پذیرفته است نشان دهنده از نگاهی غیرکاربردی به برجام و مسائل بین الملل دارد. دولت برای آنکه بتواند از فرصت برجام علیه کشورهای غربی استفاده کند بایستی نگاه خود را از توجه به غرب و حل مسائل کشور به صورت برون زا تغییر داده و سپس سعی کند تا در قبال هر تخلف غربی ها نه با تاخیر بلکه به صورت قاطعیت و در اسرع وقت برخورد نماید.
می توان گفت دولت می تواند تا هر زمان که بخواهد مانند غربی ها به صورت اسمی در برجام باقی بماند تا مانع از فشار های سیاسی شود اما از طرفی باید این واقعیت را قبول کند که ماندن در برجام سود عملی برای آن نداشته و باید از اقدامات موازی برای رفع مشکلات کشور استفاده کند و نگاه خود به غرب را به عنوان متحدی با اخلاق به دشمنی بی اخلاق تغییر دهد.
