به گزارش سرویس اقتصادی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ تحلیل دادههای نیمه نخست سال ۱۴۰۴ سازمان امور مالیاتی کشور نشان میدهد که رویکرد توزیع عوارض ارزش افزوده بر اساس ماده (۳۹) قانون دائمی، با تأکید بر شاخصهای جمعیت و سطح توسعهنیافتگی مناطق، به نتایج ملموسی در جهت عدالت منطقهای منجر شده است. در این دوره، استانهایی که پیشتر از کمترین برخورداری بهره میبردند، بالاترین نرخهای رشد را در دریافت عوارض ثبت کردهاند.
بخش اول: استانهای پیشرو در رشد عوارض شهرداریها و دهیاریها
در جدول رتبهبندی رشد عوارض واریزی به حساب شهرداریها، دهیاریها، فرمانداریها و امور عشایر، استان کهگیلویه و بویراحمد با جهشی ۳۰۱ درصدی (از ۲۹۴ به ۱,۱۷۷ میلیارد تومان) در صدر قرار دارد. پس از آن، استانهای سمنان با رشد ۱۳۹ درصد (۵۸۲ به ۱,۳۸۹ میلیارد تومان) و لرستان با رشد ۱۲۹ درصد (۱۷۰ به ۳۸۹ میلیارد تومان) رتبههای دوم و سوم را به خود اختصاص دادهاند.
همچنین استانهای البرز (۱۲۹٪)، خراسان شمالی (۱۲۴٪)، چهارمحال و بختیاری (۱۱۶٪)، سیستان و بلوچستان (۱۰۶٪) و زنجان (۱۰۴٪) دیگر استانهایی هستند که رشد بیش از ۱۰۰ درصدی را تجربه کردهاند. نکته قابل توجه آنکه بخش عمده این استانها در زمره مناطق کمبرخوردار کشور محسوب میشوند.
بخش دوم: استانهای با بیشترین حجم عوارض دریافتی
از نظر حجم مطلق منابع، استان تهران با ۳۵ هزار و ۵۸۰ میلیارد تومان (رشد ۸۳ درصد) در رتبه اول قرار دارد. پس از آن به ترتیب استانهای کرمان (۸,۴۱۸ میلیارد تومان، رشد ۲۳٪)، خوزستان (۸,۲۸۰ میلیارد تومان، رشد ۱۰- درصد)، اصفهان (۷,۷۲۹ میلیارد تومان، رشد ۳۳٪)، مرکزی (۶,۲۰۹ میلیارد تومان، رشد ۸۵٪)، البرز (۵,۹۳۸ میلیارد تومان، رشد ۱۲۹٪) و آذربایجان شرقی (۴,۶۶۱ میلیارد تومان، رشد ۷۱٪) بیشترین سهم را دریافت کردهاند.
بخش سوم: تمرکززدایی در حمایت از جوامع عشایری
در حوزه عوارض اختصاصی به ادارات کل امور عشایر، استان کهگیلویه و بویراحمد با رشد ۱۶۸ درصدی (از ۳۰ به ۸۱ میلیارد تومان) مجدداً رکورددار است. استانهای سمنان (۱۳۸٪)، البرز (۱۲۹٪)، لرستان (۱۲۸٪)، خراسان شمالی (۱۲۱٪)، چهارمحال و بختیاری (۱۱۶٪)، سیستان و بلوچستان (۱۰۵٪) و زنجان (۱۰۳٪) دیگر استانهای با رشد بالای ۱۰۰ درصد در این بخش هستند.
از نظر حجم مطلق منابع عشایری، استانهای کرمان، خوزستان و فارس بیشترین سهم را به خود اختصاص دادهاند که با توجه به جمعیت عشایری گسترده و پراکندگی جغرافیایی این استانها، نشاندهنده جهتگیری هدفمند نظام توزیع عوارض به سوی مناطق نیازمند سرمایهگذاری زیرساختی است.
بخش چهارم: عدالت سلامت در عمل
در بخش مالیات سلامت، استان کهگیلویه و بویراحمد با رشد ۲۶۲ درصدی (از ۳۷ به ۱۳۳ میلیارد تومان) بار دیگر در صدر قرار گرفته است. استان تهران با رشد ۱۸۹ درصدی (از ۵,۳۶۳ به ۱۵,۴۹۵ میلیارد تومان) و خراسان رضوی با رشد ۹۸ درصدی (از ۶۵۰ به ۱,۲۹۰ میلیارد تومان) در رتبههای بعدی هستند. استانهای هرمزگان (۹۳٪)، اصفهان (۸۹٪) و مازندران (۸۱٪) نیز رشدهای چشمگیری را ثبت کردهاند.
نتیجهگیری: مالیات بر ارزش افزوده، موتور محرک توسعه متوازن
عملکرد شش ماهه نخست ۱۴۰۴ نشان میدهد که نظام مالیات بر ارزش افزوده در کشور، فراتر از یک ابزار درآمدی، به موتور محرک آبادانی و عدالت منطقهای تبدیل شده است. توزیع منابع بر اساس جمعیت و سطح توسعهنیافتگی، موجب شده استانهای کمبرخوردار نظیر کهگیلویه و بویراحمد، سیستان و بلوچستان، لرستان و چهارمحال و بختیاری رشدهای بیسابقهای را تجربه کنند.
این روند، ضمن شفافسازی مالی و تثبیت منابع پایدار مستقل از نفت، زمینهساز اجرای پروژههای عمرانی، توسعه زیرساختهای درمانی، بهبود معیشت جوامع عشایری و ارتقای کیفیت زندگی در سراسر ایران اسلامی است. استمرار این سیاست میتواند پایههای توسعه همهجانبه و پایدار کشور را مستحکمتر سازد.
