به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ کتاب جنبش دانشجویی دههٔ ۱۹۶۰ نوشتهٔ الکساندر کرودن و ترجمۀ فاطمه شاداب است. این اثر سومین کتاب از مجموعهٔ چشم اندازهایی از تاریخ معاصر جهان است که گروه انتشاراتی ققنوس آن را منتشر کرده است.
دربارهٔ کتاب جنبش دانشجویی دههٔ ۱۹۶۰
جنبشهای دانشجویی همواره در تاریخ ملتها اهمیت فراوانی داشتهاند. این جنبشها زیرمجموعهٔ جنبشهای اجتماعی قرار میگیرند و با ویژگیهای خاصی که دارند، در ایجاد تحولات در تاریخ جوامع نقش پررنگی ایفا میکنند.
کتاب جنبش دانشجویی دههٔ ۱۹۶۰ همانطور که از عنوانش پیداست به وضعیت جوانان بهویژه دانشجویان و علل شروع جنبشها و نتایج آنها در دههٔ ۱۹۶۰ میپردازد.
دهه 1960 در غرب، دههی آرمانخواهی و شورش بود. اتفاقاتی که در این دهه و بهطور ویژه در آمریکا رخ دادند، تأثیر بزرگی بر جامعه، فرهنگ و سیاست آمریکا گذاشتند. به طوری که ریشهی بسیاری از مشکلات و نابسامانیهای سیاسی این کشور را میتوان در دههی 1960 و فعالیتهای جنبش دانشجویی یافت. الکساندر کرودن (Alexander Cruden) با گردآوری مقالات و جستارهایی در کتاب جنبش دانشجویی دهه 1960 (Student Movements of the 1960s)، تصویری شفاف از این دورهی مهم آمریکا ترسیم کرده است.
شاید بتوان مهمترین اتفاقاتی را که در دههی 1960 میلادی در آمریکا رخ دادند، اوج گرفتن مبارزات برای حقوق مدنی و جنگ ویتنام دانست که اولی، سیاستهای داخلی آمریکا و رابطهی دولت این کشور با مردمان و گروههای اقلیت را تحتتأثیر قرار میداد و دومی، بر سیاستهای خارجی آمریکا و جایگاه این کشور در میان دیگر کشورهای جهان اثر میگذاشت.
از زمان جنگ داخلی آمریکا، بسیاری از رئیسجمهوران و سیاستمداران آمریکایی با مسئلهی حقوق مدنی درگیر بودهاند. در این میان برخی مانند وودرو ویلسون (Woodrow Wilson)، از موافقین تبعیض نژادی و مخالف حقوق مدنی برابر و برخی دیگر مانند دوایت آیزنهاور (Dwight D. Eisenhower) مخالف تبعیض نژادی و از طرفداران حقوق مدنی بودند. حل نشدن مسئلهی تبعیض نژادی و حقوق مدنی، باعث شد بخشی از جامعه نسبت به سیاستمداران بیاعتماد شود و راههای متفاوتی برای احقاق حقوق خود را دنبال کند. جنبشهای دانشجویی در دهه 1960، یکی از اصلیترین نمودهای این مبارزات برای احقاق حقوق اقلیتهای نژادی در آمریکا بود.
از طرف دیگر، ظهور و قدرت گرفتن رژیمهای کمونیستی در جهان (بهطور ویژه در چین که در جنگ جهانی دوم همپیمان آمریکا بود)، باعث شد بسیاری از سیاستمداران آمریکایی، ترسی غیرواقعی و اغراقشده نسبت به نفوذ گروههای چپگرا پیدا کنند. اصلیترین نمودهای این ترس ایجاد «کمیته فعالیتهای ضدآمریکایی مجلس» و همینطور رواج مککارتیسم (McCarthyism) بود. این مسئله باعث شد دولتهای آمریکایی که میترسیدند جنوب شرقی آسیا به دست کمونیسم بیفتد، کشور آمریکا را درگیر جنگ ویتنام کنند. جنگی که از نظر بسیاری از آمریکاییها، توجیهی نداشت و نارضایتی زیادی را نسبت به سیاستمداران آمریکایی به ارمغان آورد. مجموعه مقالات جنبش دانشجویی دهه 1960 با اشاره به مخالفتهای فراوانی که به جنگ ویتنام صورت گرفت، به نقش جنبش دانشجویی در سازماندهی اعتراضات و بسیج نیروهای اجتماعی میپردازد و نشان میدهد این جنبش یکی از اصلیترین نیروهای مخالف با جنگ و همینطور سیاستهای مداخلهجویانهی دولت آمریکا بود.
همانطور که کتاب جنبش دانشجویی دهه 1960 نشان میدهد، دههی 1960 در زمینهی فرهنگی، تأثیرات زیادی بر جامعهی آمریکا گذاشت که از آن جمله میتوان به ظهور جنبشهای پادفرهنگ و ضدفرهنگ آمریکایی و همینطور رواج موسیقی اعتراضی راک اشاره کرد. از طرف دیگر، در این دهه، جوانان آمریکایی و علیالخصوص دانشجویان، که از نهادها و ساختارهای سیاسی حاکم بر جامعهی آمریکا، از جمله مذهب، ناامید شده بودند به فرهنگها و عرفانهای شرقی رو آوردند.
مقالاتی که در کتاب جنبش دانشجویی دهه 1960 گردآوری شدهاند، اکثرِ جنبههای این دههی پرآشوب و مهم را در نظر گرفتهاند و به راحتی میتوان رویکرد عمیق الکساندر کرودن را در انتخاب مقالات مجموعه مشاهده کرد. برخی از مقالات این کتاب، سخنان یا گزارشهای مقامات سیاسی آمریکا هستند؛ از جمله: گفتوگوی تلویزیونی سی و ششمین رئیسجمهور آمریکا، لیندون بینز جانسون و گزارش جی. ادگار هوور به «کمیتهی بررسی فعالیتهای ضد آمریکایی در کنگرهی ایالات متحده» در خصوص نفوذ اندیشههای کمونیستی در بین جوانان و دانشجویان آمریکایی. برخی دیگر از این مقالات، سخنرانیها و مصاحبههایی هستند که فعالین جنبش دانشجویی ایراد کردهاند؛ از جمله: مقالهی تام هیدن در باب گرایشهای پادفرهنگی و ضدفرهنگی جنبش دانشجویی در دههی 1960 میلادی و مصاحبهی ماریو ساویو در مورد شیوهی سرکوبگرانهی مدیریت دانشگاه. مقالات دیگری نیز از اندیشمندان و نویسندگان مشهوری چون راجر اسکروتن و کارل اوگلزبری» در تأیید یا رد فعالیتهای جنبش دانشجویی در دههی 1960 آورده شده است.
الکساندر کرودن بیان میکند که قبل از دههٔ ۱۹۶۰ حکومت توسط افراد سالخورده اداره میشد اما وضعیت تنها به ادارهٔ حکومتها محدود نبود بلکه در جهان تجارت و در جهان علمی و دانشگاهی هم اوضاع مشابهی وجود داشت. در دههٔ ۱۹۶۰ بهیکباره دانشجویان جرقهٔ تغییرات را زدند و تغییراتی بزرگ شروع به شکلگیری کردند. در تمام سالهای این دهه، دانشجویان از عدالت، حقوق بشر و آزادی حمایت کردند و به مبارزه پرداختند.
چه چیز این دهه را به دورانی استثنائی تبدیل کرد؟ بلوغ فکری گروهی از دانشجویان که حتی رهبری جنبش را هم به دست گرفتند و هدفشان ایجاد تغییرات در مسائل اساسی جامعه و حکومتها بود.
وضعیت غالب در این دهه برای دانشجویان رنگینپوست و زنان عجیب و دردناک بود چرا که با تبعیضهای دردناکی روبرو بودند که با مفاهیمی که در کتب درسیشان میخواندند در تناقض بود. درنهایت عدهای از دانشجویان تصمیم گرفتند که این شرایط را تحمل نکنند و خودشان نقطهٔ شروع تغییرات کلان در جامعه باشند.
خواندن کتاب جنبش دانشجویی دههٔ ۱۹۶۰ را به چه کسانی پیشنهاد میکنیم
کتاب جنبش دانشجویی دههٔ ۱۹۶۰ برای دوستداران علوم سیاسی جالب توجه خواهد بود. همچنین این کتاب را به همهٔ فعالین دانشجویی و علاقهمندان به تاریخ جنبشهای دانشجویی پیشنهاد میکنیم.
بخشهایی از کتاب جنبش دانشجویی دههٔ ۱۹۶۰
«اولین شورش دانشجویی علیه مدیریت دانشگاه در دانشگاه برکلی کالیفرنیا و در سال ۱۹۶۴ رخ داد. دانشگاه کالیفرنیا یکی از مهمترین مراکز پژوهشهای نظامی بود. در آغاز سال تحصیلی ۱۹۶۴-۱۹۶۵ به سازمانهای دانشجویی برکلی اعلام شد که اجازهٔ برگزاری سخنرانیهای سیاسی یا انتشار مطالب اجتماعی دربارهٔ اتحادیههای دانشجویی را ندارند. در ابتدا دانشجویانی که برای حمایت از جنبش حقوق مدنی پول جمعآوری میکردند گمان کردند هدف این قانون جدید محدود کردن فعالیتهای ایشان است، اما همهٔ دانشجویان عضو گروههای سیاسی, چه آزادیخواه و چه محافظهکار، از این قانون ناراضی بودند. ائتلاف گستردهای بین تمام گروههایی که این قانون به نوعی آنها را محدود میکرد پدید آمد و روز ۱۷ سپتامبر جبههٔ متحد از رؤسای دانشگاه درخواست کرد طبق قوانین اجازهٔ ادامهٔ فعالیت اتحادیهٔ دانشجویی را صادر کنند. در مدتی که در انتظار پاسخ بودند، جبههٔ متحد مطابق معمول میزهایی را در محل اتحادیه قرار داد و برنامهای برای اعتراض شبانه در تاریخ ۲۱ سپتامبر تنظیم کرد. رئیس دانشگاه بر مواضعش پافشاری کرد و تظاهراتی که در پی آن رخ داد باعث شد تا دانشجویانی که پیش از آن هیچگاه فعالیت سیاسی نداشتند به معترضان بپیوندند.
روز ۳۰ سپتامبر وقتی دانشگاه هشت دانشجو را برای ادای توضیحات در مورد ادامهٔ حضور در اتحادیه احضار کرد, صدها دانشجوی دیگر با امضای طوماری اعلام کردند که آنها هم به اندازهٔ آن هشت نفر در مورد تداوم فعالیت اتحادیه مسئولیت دارند. آنها با درخواست اعمال مجازاتهای مشابه در ساختمان تالار اسپرول جمع شدند و بقیهٔ روز و تمام شب را در راهروهای آن نشستند. در این مدت تظاهراتکنندگان مشغول برنامهریزی برای اقدامات بعدی بودند و همزمان با مسئولان دانشگاه هم مذاکره میکردند. یکی از تظاهراتکنندگان دانشجوی سالپایینی رشتهٔ فلسفه به نام ماریو ساویو بود که نشان داد سخنور توانایی است. وقتی یکی از مسئولان دانشگاه ادعا کرد که قانون جدید با هدف حفظ بیطرفی سیاسی دانشگاه وضع شده است، ساویو در پاسخ گفت:
دانشگاه کالیفرنیا مستقیماً در ساخت بمبهای اتمی جدید و قویتر نقش داشته است. چه این کار خوب باشد چه بد ... گمان نمیکنید برای حفظ بیطرفی سیاسی، دانشگاه یا نباید درگیر این کار شود یا اینکه انجام دادن این کار باید تحت نظارت دموکراتیک باشد؟
از نظر تظاهراتکنندگان این موضوع با بیطرفی سیاسی همخوانی نداشت ولی داشتن آزادی بیان کاملاً با بیطرفی سیاسی سازگاری داشت.»
