به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ نزدیک ۱۲۰ روز از آغاز جنگی میگذرد که آمریکا و رژیم صهیونیستی با هدف تغییر موازنه قدرت در منطقه به ضرر ایران و براندازی جمهوری اسلامی آغاز کردند. تا همین روزهای اخیر، روایت رسمی واشنگتن بر موفقیت عملیاتها، برتری نظامی آمریکا، نابودی توانمندی نظامی ایران و محدود بودن خسارات ناشی از حملات متقابل ایران استوار بود.
مقامهای پنتاگون بارها تأکید کردند با وجود حملات موشکی و پهپادی ایران به پایگاههای آمریکا، نه توان عملیاتی ارتش آمریکا مختل شده و نه آسیب قابل توجهی به زیرساختهای نظامی این کشور در منطقه وارد شده اما اکنون، با گذشت حدود 4 ماه از آغاز جنگ، تصویر متفاوتی در حال آشکار شدن است. گزارشهای جدید، ارزیابی اندیشکدههای آمریکایی و گزارش اخیر والاستریت ژورنال نشان میدهد هزینههای جنگ برای آمریکا بسیار فراتر از آن چیزی بوده که تاکنون اعلام میشد.
این هزینهها فقط به دهها میلیارد دلار مخارج نظامی محدود نیست، بلکه خسارات گسترده به پایگاههای آمریکا، آشکار شدن آسیبپذیری شبکه استقرار نیروهای این کشور در خلیج فارس و آغاز بازنگری در راهبردی که واشنگتن بیش از 3 دهه برای ساخت آن هزینه کرده، به مهمترین پیامدهای جنگ علیه ایران تبدیل شده است. برای درک اهمیت سوژه گزارش اخیر والاستریت ژورنال، باید به عقب بازگشت.
پس از پایان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ و سپس حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳، واشنگتن به این جمعبندی رسید که برای حفظ برتری خود در غرب آسیا، باید حضور نظامی دائمی در منطقه داشته باشد. نتیجه این راهبرد، ایجاد شبکهای از پایگاههای نظامی در کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس بود؛ شبکهای که به مرور زمان به ستون فقرات حضور نظامی آمریکا در منطقه تبدیل شد. مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین، پایگاه هوایی العدید در قطر، اردوگاه عریفجان در کویت، پایگاه الظفره در امارات، مراکز لجستیکی در عربستان سعودی و دهها تأسیسات کوچک و بزرگ دیگر، همگی اجزای این راهبرد بودند؛ راهبردی که فرماندهان آمریکایی آن را «حضور پیشرو» مینامیدند.
فلسفه این راهبرد روشن بود: نیروها، تجهیزات، سامانههای فرماندهی و انبارهای مهمات از پیش در منطقه مستقر شوند تا آمریکا برای هر بحران احتمالی، نیازی به اعزام نیرو از خاک خود نداشته باشد. این شبکه طی بیش از 3 دهه، میلیاردها دلار برای آمریکا هزینه داشت و همواره به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای اعمال قدرت واشنگتن در منطقه شناخته میشد اما جنگ اخیر با ایران، این الگو را با چالشی جدی روبهرو کرد.
والاستریت ژورنال چه چیزی را فاش کرد؟
والاستریت ژورنال در تازهترین گزارش خود، با استناد به تصاویر ماهوارهای، ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی و گفتوگو با نظامیان فعلی و سابق آمریکا، از ابعاد خسارات واردشده به پایگاه دریایی آمریکا در بحرین پرده برداشت.
این روزنامه مینویسد: پایگاه «فعالیت پشتیبانی دریایی بحرین» که مقر اصلی پشتیبانی ناوگان پنجم آمریکا محسوب میشود، از اواخر فوریه تا ژوئن بارها هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفت. بر اساس این گزارش، موشکها و پهپادهای شلیکشده موفق شدند از سامانههای دفاعی عبور کنند و خساراتی وارد کنند که پنتاگون تاکنون درباره ابعاد واقعی آن سکوت کرده است. طبق بررسی والاستریت ژورنال، مقر فرماندهی پایگاه، دست کم 12 ساختمان دیگر و 2 پایانه مهم ارتباطات ماهوارهای در این حملات آسیب دیدهاند.
این روزنامه با استفاده از مدل هزینه ساخت وزارت جنگ آمریکا، برآورد کرده تنها هزینه ساخت دوباره ساختمانهای آسیبدیده حدود ۴۰۰ میلیون دلار خواهد بود؛ رقمی که هزینههای آواربرداری، مقاومسازی و جایگزینی تجهیزات حساس را در بر نمیگیرد.
2 سامانه ارتباطات ماهوارهای AN/GSC-52B نیز که هر کدام حدود ۲۰ میلیون دلار ارزش دارند، در همان ساعات اولیه حملات ایران نابود شدند. مهمترین بخش گزارش اما خسارتهای مالی نیست، بلکه بازنگری در راهبردی است که برای نزدیک به 3 دهه ادامه داشته است.
به نوشته والاستریت ژورنال، مقامهای آمریکایی اکنون در حال بررسی بازنگری کامل در آرایش نظامی آمریکا در غرب آسیا هستند. از جمله گزینههایی که روی میز قرار گرفته، کاهش حضور نظامی در کویت و عربستان سعودی، انتقال برخی مأموریتها و تجهیزات به مناطق غربیتر، انتقال مراکز فرماندهی به زیر زمین، پراکندهتر کردن امکانات نظامی و حتی بررسی استقرار بخشی از نیروها در سرزمینهای اشغالی است.
نکته مهمتر اینکه مقامات آمریکایی به این روزنامه گفتهاند برخی ساختمانهایی که هدف حملات ایران قرار گرفتهاند، ممکن است اصلاً بازسازی نشوند و به جای آن، مأموریتهای آنها به نقاط دیگری منتقل شود.
البته والاستریت ژورنال تأکید میکند هنوز هیچ تصمیم نهایی گرفته نشده اما نفس بررسی چنین گزینههایی، پیام مهمی در خود دارد. در روزهای نخست جنگ، مقامات آمریکایی تلاش کردند حملات ایران را کماهمیت جلوه دهند. پنتاگون بارها اعلام کرد حملات ایران هیچ تاثیری نداشته اما گزارش والاستریت ژورنال نشان میدهد اکنون موضوع اصلی برای آمریکا، زیرساختهایی است که هدف قرار گرفتهاند.
از سوی دیگر، مقامات وزارت جنگ آمریکا حاضر نشدهاند هزینه واقعی خسارات را به کنگره اعلام کنند. وقتی از پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا درباره برآورد این خسارات سؤال شد، او به جای پاسخ مستقیم گفت: «هزینه دستیابی ایران به سلاح هستهای چقدر است؟»
همچنین مسؤول مالی پنتاگون نیز اعلام کرده برآورد ۲۹ میلیارد دلاری هزینه جنگ، خسارات واردشده به پایگاههای آمریکا را اصلاً محاسبه نکرده است. طبق ادعای والاستریت ژورنال، مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) نیز مجموع هزینه جنگ را حدود ۴۰ میلیارد دلار و خسارات واردشده به پایگاههای آمریکا را بین ۲,۲ تا ۵,۱ میلیارد دلار برآورد کرده است.
وقتی انتقال جای بازسازی را میگیرد
شاید مهمترین پیام گزارش والاستریت ژورنال همین باشد. اگر خسارات وارد شده صرفاً جزئی و کماهمیت بود، منطقیترین اقدام، بازسازی ساختمانهای آسیبدیده بود؛ همان کاری که ارتشهای دنیا پس از حملات انجام میدهند، در حالی که اکنون، در کنار گزینه بازسازی، گزینه انتقال زیرساختها، جابهجایی مأموریتها، انتقال مراکز فرماندهی و کاهش حضور در برخی کشورها نیز مطرح شده است.
این موضوع نشان میدهد مساله فقط چند ساختمان تخریبشده نیست، بلکه کل الگوی استقرار نیروهای آمریکا در خلیج فارس مورد بازنگری قرار گرفته است.
به بیان دیگر، آنچه بیش از 3 دهه به عنوان مزیت راهبردی آمریکا شناخته میشد، امروز به یکی از مهمترین دغدغههای امنیتی فرماندهان این کشور تبدیل شده است.
سالها نزدیکی پایگاههای آمریکا به ایران، مزیت محسوب میشد، زیرا امکان واکنش سریع را فراهم میکرد اما جنگ اخیر نشان داد همین نزدیکی، در عصر موشکهای دقیق و پهپادهای نقطهزن ایران، میتواند به یک آسیبپذیری جدی تبدیل شود.
شاید هنوز برای نتیجهگیری قطعی درباره آینده حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس زود باشد اما آنچه امروز قابل مشاهده است، تغییر در محاسبات راهبردی واشنگتن است.
آمریکا طی نزدیک 30 سال، شبکهای از پایگاههای نظامی پیرامون ایران ایجاد کرد تا در هر بحران احتمالی، برتری عملیاتی خود را حفظ کند اما اکنون همان شبکهای که قرار بود نماد قدرت آمریکا باشد، به موضوع بازنگری این کشور، برای فرار از شکست دوباره تبدیل شده است. والاستریت ژورنال بهروشنی نشان میدهد توان موشکی و پهپادی ایران، فلسفه استقرار شبکه پایگاههای آمریکا را با چالشی جدی مواجه کرده است.
اگر در نهایت بخشی از این زیرساختها جابهجا شوند یا مأموریتهای آنها به نقاط دورتر منتقل شود، این تحول را باید یکی از مهمترین پیامدهای راهبردی جنگ رمضان دانست؛ تحولی که نشان میدهد ایران توانسته کارآمدی کمربند پایگاههای آمریکا در اطراف خود را بلاموضوع و واشنگتن را وادار کند در یکی از بنیادیترین راهبردهای نظامی خود در منطقه بازنگری کند.
هشدار تازه قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص)
در همین حال، قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص) با صدور بیانیهای نسبت به تحرکات و حضور هواپیماهای نظامی رژیم صهیونیستی در آسمان برخی کشورهای همسایه ایران هشدار داد.
در این بیانیه تأکید شده است جمهوری اسلامی ایران این تحرکات را تهدیدی علیه امنیت ملی خود میداند و اعلام کرده اگر آمریکا نتواند رژیم صهیونیستی را مهار کند، ایران هیچ تهدیدی را تحمل نخواهد کرد و پاسخ به این اقدامات را حق خود میداند.
انتشار این هشدار در شرایطی که رسانههای آمریکایی از بازنگری در آرایش نظامی واشنگتن خبر میدهند، نشان میدهد معادلات امنیتی منطقه همچنان در حال تغییر است و هرگونه جابهجایی یا بازآرایی احتمالی نیروهای آمریکایی نیز لزوماً به معنای پایان تنشها نخواهد بود. گزارش والاستریت ژورنال، فارغ از روایتی که دارد، یک نکته را آشکار میکند؛ اینکه جنگ اخیر آمریکا علیه ایران، فقط هزینههای مالی سنگینی برای آمریکا نداشته، بلکه ستونهای راهبرد نظامی این کشور در خلیج فارس را وارد مرحله بازنگری کرده است.
وقتی گزینههایی مانند انتقال مأموریتها، کاهش حضور در برخی کشورها، جابهجایی مراکز فرماندهی و حتی بازسازی نکردن برخی تأسیسات آسیبدیده به طور جدی روی میز قرار میگیرد، معنای آن این است که آسیبپذیری این شبکه دیگر یک فرضیه نیست، بلکه به مسالهای عملیاتی و راهبردی تبدیل شده است.
اگر این روند در ماههای آینده به تصمیمات اجرایی منجر شود، میتوان آن را یکی از مهمترین پیامدهای جنگ و یکی از بزرگترین تغییرات در الگوی حضور نظامی آمریکا در غرب آسیا از زمان پایان جنگ خلیج فارس تاکنون دانست که به لطف قدرت موشکی-پهپادی ایران رقم خورده است./ وطن امروز
