به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ بیماری کووید-۱۹ میتواند باعث آسیبهای مغزی شود که سالها بعد در اسکنهای افرادی که علائم عصبی مرتبط با کووید طولانیمدت دارند، هنوز قابل مشاهده است.
تحقیقات موجود نشان میدهد که اختلال شناختی در کووید طولانیمدت با اختلال در سد خونی-مغزی، بزرگ شدن هیپوکامپ، افزایش نشانگرهای آسیب مغزی و کاهش حجم مغز در اسکنهای MRI مرتبط است.
اکنون محققان کانادایی نشان دادهاند افرادی که برای اولین بار در زندگی خود چند ماه پس از عفونت کووید-۱۹ بیتفاوتی و افسردگی مداوم را تجربه کردهاند، حدود ۱۸ درصد انتهای عصبی دوپامین کمتری در مغز خود نسبت به افراد سالم دارند.
دوپامین یک انتقالدهنده عصبی است که به کنترل حرکت و انگیزه کمک میکند و از بین رفتن انتهای عصبی که با دوپامین سیگنال میدهد، بر عملکرد شناختی تأثیر میگذارد و میتواند باعث ایجاد بیماریهای عصبی شود.
این تیم در مطالعه خود، اسکنهای توموگرافی گسیل پوزیترون(PET) از مغز ۲۴ بزرگسال مبتلا به کووید طولانیمدت و ۲۴ بزرگسال سالم با سن مشابه را تجزیه و تحلیل کرد.
محققان میزان از دست دادن انتهای عصب دوپامین را در جسم مخطط (ناحیهای در مرکز مغز که حرکت و انگیزه را کنترل میکند) اندازهگیری کردند.
به شرکتکنندگان یک ردیاب رادیویی تزریق شد که به پروتئینی به نام «انتقالدهنده مونوآمین وزیکولی ۲»(VMAT2) که توسط اعصاب سیگنالدهنده دوپامین بیان میشود، متصل میشود.
پروتئین VMAT2 یک نشانگر زیستی شناخته شده است که در شرایط عصبی مانند بیماری پارکینسون استفاده میشود.
اسکنهای PET نشان داد که از دست دادن انتهای عصب دوپامین در جسم مخطط شکمی با انگیزه کمتر مرتبط است.
در جسم مخطط پشتی نیز از دست دادن انتهای عصب دوپامین در پوتامِن با حرکت کندتر و طولانیتر شدن زمان انجام وظایف مرتبط بود و با کاهش حافظه و مشکل در به خاطر آوردن کلمات نیز مرتبط بود.
آسیب به انتهای عصب دوپامین در افرادی که تا ۴.۶ سال با کووید طولانیمدت زندگی کرده بودند، وجود داشت.
در حالی که تعداد بیماران در این مطالعه ممکن است کم باشد، این یافته به ویژه جالب توجه است، زیرا این تغییرات در اسکن مغز قابل تشخیص بودند. به عبارت دیگر، آنها قابل مشاهده هستند.
اریک گودیا(Eric Guedja)، محقق پزشکی هستهای و دانیل بکمن(Danielle Beckman)، دانشمند علوم اعصاب در تفسیری درباره این مطالعه مینویسند: آنچه دیده نمیشود، اغلب نامشخص تلقی میشود.
محققان یک مطالعه PET را گزارش میدهند که یک فنوتیپ عصبی-روانی از کووید طولانیمدت را که از نظر بالینی مبهم است، به یک سیگنال دوپامینرژیک قابل اندازهگیری تبدیل میکند.
جفری میر(Jeffrey Meyer)، متخصص شیمی اعصاب در دانشگاه تورنتو میگوید: نشانگر آسیب عصبی مورد استفاده در این مطالعه میتواند به طور بالقوه برای تشخیص کووید طولانیمدت استفاده شود.
وی افزود: برخی از افراد مبتلا به کووید طولانیمدت ممکن است به درمانهایی که یا تراکم پایانههای عصبی دوپامین را افزایش میدهند یا آزادسازی دوپامین توسط پایانههای عصبی دوپامین باقی مانده را بهبود میبخشند، پاسخ دهند.
میر و تیمش در یک کارآزمایی بالینی در آینده، دارویی را که بر دوپامین تأثیر میگذارد، تغییر کاربری خواهند داد تا ببینند آیا به علائم کووید طولانیمدت کمک میکند یا خیر.
نیاز مبرمی به درمانها و آزمایشهای معتبر و مبتنی بر شواهد برای کووید طولانیمدت وجود دارد، زیرا در حال حاضر هیچ درمانی برای آن وجود ندارد و این بیماری با درمان علائم یا از طریق آزمون و خطا با داروهای تغییر کاربری داده شده مدیریت میشود.
بسیاری از افراد بدون درمان میمانند، زیرا نمیتوانند به مراقبتهای تخصصی دسترسی داشته باشند یا گزینههای بیاثر، قدیمی و گاهی مضر، مانند ورزشدرمانی درجهبندی شده یا درمان شناختیرفتاری که آسیبهای زمینهای را درمان نمیکنند، به آنها ارائه میشود.
دقیقاً مشخص نیست که چه تعداد از افراد پس از عفونت حاد کووید-۱۹ به کووید طولانیمدت مبتلا میشوند، زیرا تخمینها متفاوت است، اما در بین ۲ تا ۱۰ درصد از جمعیت آلوده متغیر است.
حداقل ۶۵ میلیون نفر در سراسر جهان به کووید طولانیمدت مبتلا هستند، از جمله ۱۰ تا ۲۰ درصد از کودکانی که سابقه کووید-۱۹ دارند.
این بیماری ناتوانکننده بر سیستمهای مختلف بدن تأثیر میگذارد و با بیش از ۲۰۰ علامت از جمله خستگی، مشکلات حافظه، اختلالات خواب، اختلال تمرکز، سرگیجه، عدم تحمل اُرتواستاتیک، اضافه بار حسی، کسالت پس از فعالیت، سردرد، اضطراب، افسردگی و مشکلات گوارشی همراه است.
این بیماری اغلب منجر به بیماریهای بالقوه مادام العمر مانند اختلال خودایمنی، بیماریهای قلبی-عروقی، آنسفالومیلیت میالژیک/ سندرم خستگی مزمن(ME/CFS)، سندرم تاکیکاردی ارتواستاتیک وضعیتی(POTS)، دیابت و سندرم فعالسازی سلولهای ماست(MCAS) میشود.
میر میگوید: ما باید تغییرات بیولوژیکی در کووید طولانیمدت را پیدا کنیم که به طور قابل قبولی علائم را توضیح دهند و سپس درمانهایی را برای رفع تغییرات بیولوژیکی در افراد مبتلا به کووید طولانیمدت که این علائم را دارند، توسعه دهیم.
این پژوهش در مجله eBioMedicine منتشر شده است.
