سولانا در برابر اتریوم؛ نبرد سرعت و کارمزد

به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ اتریوم و سولانا دو تا از مهم‌ترین بلاک چین‌های فعال در بازار ارزهای دیجیتال هستند، اما برای رسیدن به یک هدف مشترک، مسیرهای متفاوتی را انتخاب کرده‌اند. اتریوم بیشتر روی امنیت، تمرکززدایی و توسعه اکوسیستم لایه دوم متمرکز شده و در مقابل، سولانا سرعت بالا، کارمزد پایین و مقیاس‌پذیری در لایه اصلی شبکه را در اولویت قرار داده است. به همین خاطر انتخاب بین سولانا و اتریوم کار چندان راحتی نیست.

سولانا و اتریوم چه تفاوتی با هم دارند؟

اتریوم فعالیت خود را در سال ۲۰۱۵ آغاز کرد و به لطف بنیان‌گذاران معروفی مثل ویتالیک بوترین، به مرور زمان به یکی از اصلی‌ترین زیرساخت‌های قراردادهای هوشمند تبدیل شد. سولانا چند سال بعد، در سال ۲۰۲۰ توسط توسعه‌دهندگانی مثل آناتولی یاکوونکو راه‌اندازی شد و از همان اول روی حل یکی از مشکلات مهم بلاک چین‌ها، یعنی مقیاس‌پذیری، تمرکز داشت. نتیجه این رویکرد شبکه‌ای با سرعت بالا و کارمزد بسیار پایین بود.

ویتالیک بوترین (سمت راست) و آناتولی یاکوونکو (سمت چپ)

مهم‌ترین تفاوت سولانا و اتریوم را باید در معماری آن‌ها جست‌وجو کرد. به عبارت دقیق‌تر سولانا معماری یکپارچه یا Monolithic دارد و تلاش می‌کند اجرای تراکنش‌ها، اجماع و دسترس‌پذیری داده را در همان لایه اصلی انجام دهد. هدف این طراحی آن است که کاربران برای دستیابی به سرعت بالا لزوماً به شبکه‌های لایه دوم نیاز نداشته باشند.

با این حال اتریوم رویکردی ماژولار (Modular) دارد؛ به این معنی که شبکه اصلی یا لایه اول بیشتر روی امنیت و تسویه تراکنش‌ها متمرکز است و بخشی از بار پردازشی به شبکه‌های لایه دوم منتقل می‌شود. رول‌آپ‌ها نمونه مهمی از این راهکارها هستند که تعداد زیادی تراکنش را خارج از شبکه اصلی پردازش و نتیجه را برای ثبت و تسویه به اتریوم ارسال می‌کنند.

الگوریتم اجماع این دو شبکه هم فرق دارد. اتریوم در ابتدا از اثبات کار (PoW) استفاده می‌کرد، اما در سال ۲۰۲۲ و طی به‌روزرسانی The Merge به اثبات سهام (PoS) مهاجرت کرد. این تغییر مصرف انرژی شبکه را حدود ۹۹.۹۵ درصد کاهش داد. در سیستم فعلی، اعتبارسنج‌ها با استیک‌ کردن ETH در فرایند تأمین امنیت و تأیید بلاک‌ها مشارکت می‌کنند.

سولانا هم از PoS استفاده می‌کند، اما آن را با سازوکاری به نام اثبات تاریخچه (Proof of History یا PoH) ترکیب کرده است. PoH را می‌توان نوعی ساعت رمزنگاری‌شده در نظر گرفت که ترتیب زمانی رویدادها و تراکنش‌ها را مشخص می‌کند. در نتیجه اعتبارسنج‌ها برای تعیین ترتیب تراکنش‌ها به هماهنگی مداوم کمتری نیاز دارند و شبکه می‌تواند حجم بیشتری از تراکنش‌ها را پردازش کند. سولانا همچنین از موتور Sealevel استفاده می‌کند که امکان اجرای هم‌زمان تراکنش‌های غیرمتداخل را فراهم می‌کند. این ویژگی یکی از عواملی است که به توان عملیاتی بالای شبکه کمک می‌کند.

مقایسه سرعت، کارمزد و مقیاس‌پذیری سولانا و اتریوم

اگر فقط شبکه اصلی اتریوم و سولانا را مقایسه کنیم، سولانا از نظر سرعت برتری قابل‌توجهی دارد. شبکه اصلی اتریوم حدود ۱۵ تا ۳۰ تراکنش در ثانیه پردازش می‌کند، درحالی‌که سولانا معمولاً قادر به پردازش هزاران تراکنش در ثانیه است. ظرفیت نظری سولانا هم تا حدود ۶۵٬۰۰۰ تراکنش در ثانیه (TPS) اعلام شده است.

البته مقایسه TPS نمی‌تواند تمام واقعیت را نشان دهد. بخش مهمی از استراتژی مقیاس‌پذیری اتریوم بر لایه دوم‌ها استوار است. این شبکه‌ها تراکنش‌ها را خارج از لایه اصلی پردازش می‌کنند و سپس داده یا نتیجه لازم را برای تسویه به اتریوم می‌فرستند. بنابراین هنگام مقایسه عملکرد اتریوم با سولانا، باید اکوسیستم لایه دوم اتریوم را هم در نظر گرفت.

تفاوت مهم دیگر به کارمزد تراکنش‌ها مربوط می‌شود. کارمزد اتریوم بر اساس میزان تقاضای فضای بلاک تغییر می‌کند و در دوره‌های شلوغی می‌تواند افزایش پیدا کند. توسعه لایه دوم‌ها و به‌روزرسانی‌های شبکه هم با هدف افزایش ظرفیت و کاهش هزینه کاربران دنبال شده‌اند.

در مقابل، کارمزد پایین یکی از مهم‌ترین مزیت‌های سولانا است. هزینه تراکنش در این شبکه معمولاً کسری از یک سنت است. چنین ویژگی‌ای برای اپلیکیشن‌هایی که کاربران در آن‌ها تعداد زیادی تراکنش کوچک انجام می‌دهند اهمیت زیادی دارد.

برای مثال، یک بازی بلاک چینی ممکن است برای خرید آیتم، انتقال دارایی یا انجام فعالیت‌های مختلف درون بازی به تعداد زیادی تراکنش نیاز داشته باشد. در چنین شرایطی، سرعت بالا و هزینه پایین سولانا می‌تواند تجربه کاربری بهتری ایجاد کند.

مقایسه امنیت، کاربردها و مارکت کپ اتریوم و سولانا

سرعت و کارمزد تنها معیارهای انتخاب یک بلاک چین نیستند. امنیت و تمرکززدایی هم اهمیت زیادی دارند و در این زمینه اتریوم به لطف استیکینگ،‌ اعتبارسنج‌ها و یک اکوسیستم بالغ از توسعه‌دهندگان به برتری خوبی رسیده است. زیرساخت بزرگ شبکه اتریوم باعث شده این بلاک چین به یکی از مهم‌ترین بسترهای پروژه‌های دیفای، NFT و اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز تبدیل شود و رهبر بدون رقیب قراردادهای هوشمند باشد.

سهم اتریوم‌های استیک‌شده از کل عرضه اتریوم به رکورد ۳۴.۴ درصد رسیده است.

با این حال اعتبارسنج‌های سولانا برای رسیدن به سرعت بیشتر، به سخت‌افزارهای قوی‌تری نیاز دارند. همین مسئله می‌تواند هزینه ورود به فعالیت اعتبارسنجی را افزایش دهد و نگرانی‌هایی درباره تمرکز شبکه ایجاد کند. از طرف دیگر، سولانا قبلاً چند قطعی شبکه را تجربه کرده که مسئله پایداری آن را به یکی از نقاط مورد بحث این بلاک چین تبدیل کرده است.

از نظر مارکت کپ، فاصله اتریوم و سولانا همچنان زیاد است. ETH مارکت کپ بزرگ‌تری دارد و جایگاه بالاتری نسبت به SOL به دست آورده؛ هرچند بازار کریپتو نوسان زیادی دارد و قیمت سولانا لحظه‌ای و قیمت ETH مدام در حال تغییر است. یک نکته مهم این است که پایین‌تر بودن قیمت سولانا نسبت به قیمت ETH لزوماً به معنی ارزان‌تر بودن سولانا نیست، چون تعداد توکن‌های در گردش دو شبکه متفاوت است و برای مقایسه اندازه آن‌ها باید مارکت کپ را هم در نظر گرفت.

شایان ذکر است هم سولانا و اتریوم طرفداران زیادی دارند و مدت‌هاست جایگاه خود را در میان ۱۰ ارز برتر بازار کریپتو تثبیت کرده‌اند. به همین خاطر هم در اکثر صرافی‌های داخلی مثل نوبیتکس لیست شده‌‌اند و قابل معامله هستند.

اتریوم و سولانا دو جواب متفاوت به یک چالش مشترک هستند: ساخت بلاک چینی که بتواند تقاضای میلیون‌ها کاربر و اپلیکیشن را رفع کند. اتریوم با تکیه بر امنیت، تمرکززدایی و اکوسیستم لایه‌های دوم خود مسیر محتاطانه‌تری را دنبال می‌کند. با وجود این سولانا تلاش کرده است سرعت بالا و کارمزد ناچیز را مستقیماً در لایه اصلی ارائه دهد.

در نتیجه، انتخاب بین آن‌ها بیشتر از اینکه به پیدا کردن «برنده» مربوط باشد، به نیاز خود کاربر بستگی دارد. اگر اولویت شما اکوسیستم و امنیت است، احتمالاً اتریوم انتخاب بهتری است اما اگر سرعت، هزینه پایین و تراکنش‌های زیاد برایتان مهم باشد، سولانا انتخاب جذاب‌تری محسوب می‌شود.