خبرنامه دانشجویان ایران: یکی از نگرانی های  دانشجویان پسر، خدمت سربازی است که برای عبور از آن به هر طریق که شده با قبول شدن در یک رشته دانشگاهی که شاید زیاد مورد علاقه خود نبوده، از رفتن به خدمت سربازی جلوگیری کنند.

 

به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ هفته نامه دانشجویان این هفته در مورد موضوع آورده است :

اضطراب این‎که اگر کسی در کنکور کارشناسی قبول نشود، باید به سربازی برود، و نگرانی دانشجو از این‎که اگر در کنکور کارشناسی‌ارشد سربلند بیرون نیاید، باید به خدمت برود و محرومیت از راحتی مرسومی که دارندگان مدرک کارشناسی‌ارشد، در دوران خدمت نظام وظیفه دارند، باعث شده دانشجویی که وارد مقطع کارشناسی شده، اما رشته‌ تحصیلی‎اش با علایق واقعی‎اش فاصله دارد، جرأت انصراف نداشته‎باشد، چون می‌داند اگر از آن رشته انصراف دهد، دیگر دانشجو نیست و  ظرف یک ماه پس از انصراف از تحصیل، باید خود را به سازمان نظام وظیفه عمومی معرفی کند. این‌ها بخشی از نگرانی پسران 18 تا 22 ساله کشورمان است که به نظام وظیفه باز می‌گردد.

بر اساس آمار اعلام شده در نشریات داخلی مراکز مشاوره دانشجویی، 30 درصد دانشجویان کشور علاقه‌ای به رشته تحصیلی خود ندارند و افت تحصیلی و مشروط شدن در بین دانشجویان پسر بیشتر است. تحصیل 30 درصد دانشجویان در رشته‌ای که علاقه‌ای به آن ندارند، نه تنها منجر به هدر رفت سرمایه‌های مالی کشور می‌شود، بلکه منجر به هدر رفت نیروهای انسانی و خلاقیت‌سوزی و انگیزه‌کشی در آن‎ها، یعنی عده‌ای از جوانان حدود 20 ساله کشورمان که باید در اوج نوآوری باشند، می‌شود.    

یکی از عللی که منجر می‌شود دانشجویان بی‌علاقه به رشته تحصیلی‌شان، راهی جز ادامه تحصیل در آن رشته نداشته باشند،  مقوله سربازی است، چراکه عاقبت انصراف از آن رشته را چیزی جز اعزام به پادگان نمی‌بیند، بنابراین به‎ناچار تن به تحصیل در رشته‎ای می‎دهند که علاقه‎ای به آن ندارند.

حجت‌الاسلام سیدکاظم موسوی - عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در گفت‎وگو با خبرنگار «دانشجویان» از پیگیری برای تصویب یک ماده قانونی جدید مرتبط با «دانشجو و سربازی» داد که می‌تواند مژده‌ای برای همه دانشجویانی باشد که به رشته تحصیلی‌شان علاقمندی ندارند. این نماینده مجلس ابراز امیدواری کرد در چند ماهه پایانی مجلس هشتم، تسهیلات لازم نظام وظیفه‌ای برای انصراف از تحصیل دانشجویانی که به رشته تحصیلی‌شان علاقمندی ندارند، تصویب شود، وگرنه نمایندگان مردم در مجلس نهم این موضوع را با جدیت پیگیری کنند. سید کاظم موسوی گفت: «در حال پیگیری هستیم که قانونی در مجلس تصویب کنیم تا دانشجویان پسر در مقطع کارشناسی، اگر از رشته تحصیلی‌شان رضایتی نداشتند، در صورت انصراف از آن رشته، چند ماهی فرصت داشته باشند تا بدون برخوردن به مشکلات نظام‌وظیفه‌ای، با فراغ بال و تدبیر بیشتری بتوانند در یک کنکور دیگر شرکت کنند و این بار رشته‌ای را انتخاب کنند که به آن علاقه‌مند هستند.»

این نماینده مجلس هشتم افزود: «پیگیری این پیشنهاد، راه‎کاری است تا از ناراحتی‌های روحی دانشجویانی که از یک‎سو از رشته تحصیلی‌شان ناراضی هستند و از سوی دیگر به‎خاطر نرفتن به خدمت سربازی خود را مجبور به ادامه تحصیل در آن رشته می‌بینند، کاسته شود.»

حجت‌الاسلام علیرضا سلیمی، دیگر عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، نیز در گفت‎وگو با خبرنگار «دانشجویان» از جمع‌بندی این کمیسیون برای ایجاد تغییر در قانون وظیفه‌عمومی برای داوطلبان آموزش عالی خبر داد و گفت: «در حال حاضر پسران یک ماه پس از فارغ‌التحصیلی از مقطع متوسطه فرصت دارند خود را به سازمان وظیفه عمومی ناجا معرفی کنند، اما در کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، بر اساس پیشنهاد نمایندگان به این جمع‌بندی رسیدیم که این فرصت به شش ماه افزایش پیدا کند.»


حجت‌الاسلام سلیمی افزود: «موضوع در نظر گرفتن فرصت شش ماهه برای فارغ‌التحصیلان مقطع متوسطه، هم اکنون در دستور کار کمیسیون امنیت ملی مجلس قرار دارد و پس از این‎که در این کمیسیون نهایی شود موضوع در دستور کار صحن علنی مجلس قرار می‌گیرد.»

«دانشجویان» با حسن مسلمی نائینی، استاد دانشگاه تربیت مدرس، که طی چهار سال دولت نهم، مسئولیت اداره‌کل امور دانشجویان داخل وزارت علوم را عهده‌دار بود و اکنون مدیرکل امور دانشجویان خارج وزارت علوم است، گفت‎وگویی کرده تا ابعاد تأثیر اضطراب ناشی از رفتن به سربازی در پی عدم قبولی در کنکور کارشناسی را بررسی کند.      

  آقای دکتر مسلمی؛ چند درصد دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در خارج کشور در مقطع کارشناسی تحصیل می‌کنند؟

حسن مسلمی نائینی: در آمارها گفته شده 70 درصد دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج کشور، در مقطع کارشناسی هستند که این تعداد کم نیست. چراکه 200 هزار صندلی خالی در مقطع کارشناسی در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی کشور وجود دارد؛ اما متأسفانه مشاهده می‌کنیم هنوز هم داوطلبان آموزش عالی در مقطع کارشناسی از کشور خارج می‌شوند.

وزارت علوم معتقد است که مردم فرزندان‌شان را برای تحصیل در مقطع کارشناسی به خارج از کشور نفرستند، اما به نظر می‌رسد مردم دارند این کار را می‌کنند. 

  در حال حاضر چه تعداد از داوطلبان آموزش عالی در مقطع کارشناسی، تصمیم می‌گیرند قبل از این‎که به سن سربازی برسند، از کشور خارج شوند؟

آماری که داریم این است که بیش از 80 هزار نفر از دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در خارج کشور، از ایران به خارج کشور رفته‌اند. در یک نگاه اجمالی، وقتی 6 میلیون ایرانی در خارج کشور داریم اگر هر خانواده ایرانی در خارج کشور خانواده‌ای شش نفره هم باشد، بنابراین یک میلیون خانواده ایرانی مقیم خارج کشور هستند. اگر هر کدام از این خانواده‌ها یک نصفه دانشجو هم داشته باشند، بنابراین دست کم نیم میلیون دانشجوی ایرانی در خارج کشور در حال تحصیل هستند. تعدادی از این دانشجویان از ترس این‎که اگر در کنکور قبول نشوند باید به سربازی بروند، ترجیح داده‌اند به خارج کشور بروند.

  با توجه به سابقه 4 ساله‌ای که در حوزه اداره کل امور دانشجویان داخل داشته‌اید، چگونه پیوند ترس عدم قبولی در کنکور و ترس از سربازی را از سوی داوطلبان آموزش عالی می‌توانید تصویر کنید؟

داوطلبان آموزش عالی بیش از آن‎که از سربازی ترس داشته باشند - در عین این‎که می‌دانند به هر حال یک روز باید به سربازی بروند - اما مرتب می‌خواهند آن را به عقب بیندازند، چراکه معتقدند رفتن به سربازی آن‎ها را دو سال عقب می‌اندازد.

گذشته از این، از مسائل اصلی که داوطلبان آموزش عالی یا خانواده‌های‌شان دارند، مقوله «کنکور و سربازی» است؛ چراکه اصولا همه علاقمند به تحصیلات دانشگاهی هستند، به همین جهت، به هر نحوی می‌خواهند فرزندان‌شان وارد دانشگاه شوند و از طرفی وقتی سختی‌های کنکور را می‌بینند، می‌خواهند از این سد زودتر عبور کنند. لذا قبل از این‎که فرزندشان به سن سربازی برسد، وی را از کشور خارج می‌کنند. دغدغه خانواده‌های زیادی این است که فرزندان‌شان را برای تحصیل به خارج بفرستند تا شاید یک مقدار از نگرانی‌هایی را که برای رفتن فرزندان‌شان به سربازی دارند، عقب بیندازند؛ بنابراین آن‎ها را قبل از سن سربازی به خارج کشور می‌فرستند.

 دانش‎آموزی که برای اولین بار در محیط خارج کشور حاضر شده، شوک‌های مختلف و مشکلات متعددی به وی وارد می‌شود. دو سال در دبیرستان ایران گذرانده و حال باید در دبیرستان خارج کشور تحصیل کند، اما سازگار کردن خود با محیط جدید برایش سخت است. سپس با هر مشکلی بالأخره وارد دانشگاه می‌شود. به همین جهت اگر بشود فرصتی گذاشت تا دانش‌آموزان پس از فارغ‌التحصیلی در مقطع متوسطه، شش ماه فرصت برای شرکت در کنکور داشته باشند و بتوانند شانس‌شان را دوباره امتحان کنند، یک حرکت مثبت انجام شده است.

کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس مدت‌ها بر روی قانون نظام وظیفه کار کرد و یکی از قوانین نظام وظیفه که مورد بازنگری قرار گرفت، میزان فرصت دانش‌آموزان برای معرفی خود به سازمان وظیفه عمومی ناجا، پس از فارغ‌التحصیلی از تحصیلات متوسطه بود؛ به این تربیت بازنگری‌ها در کمیسیون آموزش به این‎جا رسید که فارغ‌التحصیلان مقطع متوسطه بتوانند شش ماه پس از فارغ‌التحصیلی از کشور خارج شوند. تغییرات در کمیسیون آموزش و تحقیقات نهایی شده، اما هنوز در صحن علنی مجلس مطرح نشده است، لذا تصویب این فرصت شش ماهه در انتظار صحن علنی است.

  نگرانی این‎که اگر داوطلب از کنکور کارشناسی‌ارشد سربلند بیرون نیاید باید به خدمت برود و از راحتی مرسومی که دارندگان مدرک کارشناسی‌ارشد در دوران خدمت نظام وظیفه دارند محروم می‌شود، نه یک نگرانی جدی، اما نگرانی متداول داوطلبان کارشناسی‌ارشد است. چگونه این نگرانی را  قابل حل می‌دانید؟

با در نظر گرفتن تمام ظرفیت آموزش عالی کشور اعم از دولتی، آزاد و پیام نور کمتر از 9 درصد داوطلبان کارشناسی‌ارشد قبول می‌شوند. لذا باید بستری ایجاد شود که بیش از این‎ها بتوانند وارد دوره کارشناسی‌ارشد بشوند. از طرف دیگر ضروری‎ست بستری نیز برای فارغ‌التحصیلان فوق‌لیسانس و دکتری ایجاد کنیم تا دوران خدمت سربازی‌شان مفید گذرانده شود. البته بستر خوبی از سوی بنیاد ملی نخبگان ایجاد شده که اگر فردی کار شایسته‌ای انجام داد، بتواند دوره نظام‌وظیفه‌اش را هم بر اساس یک برنامه آموزشی و پژوهشی بگذراند و هم این‎که همه خدمتش را صرف امور نظامی نکنند.